Ойдағы таз аз ба еді,
Қырдағы тазды мұнда әкеп?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ойдағы таз аз сияқты еді, соның үстіне қырдағы тазды да осында әкелгендей деген реңк береді. Астарлы мағынасы — бір ортаға онсыз да жеткілікті адам, мәселе не кемшілік жиналып тұрған кезде, соған тағы бір ұқсас келеңсіздік қосылды дегенді білдіреді. Яғни «бар нәрсе аздай, тағы да көбейді», «бір бәлеге екіншісі жамалды» деген мысқыл, өкініш бар. Мұнда адам бір істің ретсіздігіне, артық кісінің араласуына немесе қажетсіз әбігерге наразылық білдіреді.
Образдар мен теңеулер
«Ойдағы» және «қырдағы» деген сөздер кеңістік арқылы екі түрлі ортадағы адамды көрсетеді. «Таз» сөзі мұнда нақты шашы жоқ адамды ғана емес, жұрттан ерекше, бір топқа ортақ белгісі бар кісіні ишаралайтын бейнелі атау ретінде қолданылған. Қарсылық пен салыстыру арқылы ой әсерлі беріледі: алыстағыны да жақындатып, мәселені үлкейтіп жібергендей сезім туады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал бір істі шамадан тыс ушықтырғанда немесе керек емес адам араласқанда айтылады. Мысалы, жұмыс тобында бір мәселені шешіп жатқанда, оған қатысы жоқ тағы біреу қосылып, талқылауды соза берсе, «Ойдағы таз аз аз еді, қырдағы тазды мұнда әкеп» деп қалжыңдап айтуға болады.
Qyrdaǵy tazdy munda ákep?