Жорғалымен жолдас болма,
Атақтымен ойнас болма.
«Жорғалымен жолдас болма, Атақтымен ойнас болма.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақал тең емес серіктестіктен сақтандырады. Тура мағынасы: астында жорға аты бар адаммен жолдас болма, өйткені оның аты жүрдек, жайлы, ал сенің атың ілесе алмай, жолда қалып қоясың. Атақты адаммен ойнас болма, яғни онымен жасырын көңіл қосып, некесіз байланыс жасама: атақтының әр қадамын жұрт бақылайды, сыр тез ашылады, ал ұят пен жала көбіне әлсіз жақтың басына түседі. Астарлы мағынасы — мүмкіндігі, жағдайы сенен әлдеқайда жоғары адаммен тең емес қатынасқа түссең, зиянын өзің тартасың.
Образдар мен теңеулер
«Жорға» — жүрісі тегіс, жылдам, қадірлі ат. Жорғалы адам — жолда озып кететін, серігін күтпейтін адамның бейнесі. «Ойнас» — некесіз, жасырын көңіл қосу. «Атақты» — көптің назарындағы, аты шыққан адам. Екі жол бір ойды екі жағынан ашады: тең емес жолдастық та, тең емес жақындық та адамды ұятқа не қиындыққа қалдырады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал серік, дос, жақын адам таңдағанда ескеріледі. Мысалы, табысы әлдеқайда көп достарымен бірге демалысқа шыққан жігіт олардың шығынына ілесемін деп қарызға батуы мүмкін. Ал беделді, танымал адаммен жасырын қарым-қатынас ашылғанда, сөз бен жала көбіне атағы жоқ жаққа ауыр тиеді. Мақал тең, адал әрі ашық қатынастың ғана берік болатынын еске салады.
Ataqtymen oınas bolma.