Жетесі жаман жас бала,
Жетпістегі шалмен тең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы, пайымы, ұғымы әлсіз жас бала кейде жасына сай емес, қарт адамдай көрінеді. Астарлы мағынасы — адамның шын бағасы жасы менен емес, ақыл-ойы, мінезі, іс-әрекеті мен тәрбиесімен өлшенеді. Жетесі төмен, ойы таяз жас өз жасына лайық сергектік пен іскерлік көрсете алмай, өмірге немқұрайды болады. Ал ақылы толысқан адам кез келген жаста да ұтымды, жинақы, салмақты келеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жетесі жаман жас бала» — ойы жетілмеген, тез шешім қабылдай алмайтын, жігері аз адам бейнесі. «Жетпістегі шал» — өмір көрген, сабырлы, баяу қимылдайтын кәрілік символы. Екі ұғымды салыстыру арқылы мақал ойсыз жастың қарт адамдай әлсіз, енжар болатынын әжуа не өкінішпен жеткізеді. Яғни жас болса да, бойында қайрат, ептілік, ұқыптылық жоқ адам жас шағының қадірін түсіріп алады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де тәрбие мен жауапкершілікке қатысты айтылады. Мысалы, оқуға, іске немқұрайды қарап, тапсырманы уақытында орындамайтын студентке «жастықтың қуатын босқа өткізіп жүр» деген мағынада қолдануға болады. Ол жасына сай белсенді болмай, қарт адамдай енжар көрінеді деген ойды білдіреді.
Jetpistegi shalmen teń.