Жүйрік атқа мінген Құдайын ұмытар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жүйрік атқа мінген адам желдей ескен шабысқа елтіп, өз-өзін ұстай алмай, тіпті Құдайын ұмытатындай күйге түсуі мүмкін. Тура мағынасы — аттың шабысынан туған масаттану, ал астарлы мағынасы — адамға күш, дәулет, атақ не сәттілік қонғанда, тәкаппарланып, шектен шығып кетпеу керек деген ескерту. Бұл мақал адамды сабырлы болуға, жеңіс пен қызыққа мастанбауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Жүйрік ат» — тек көлік емес, жылдамдық, қуат, желік, мақтан сезімінің символы. Ат үстіндегі адамның ерекше көңіл күйі өмірдегі кез келген жақсы сәттің адамды желпіндіріп жіберетінін білдіреді. «Құдайын ұмытар» деуі — шектен тыс қуаныш, мансап немесе байлық адамды тәубеден алыстатуы мүмкін деген астарлы ойды береді. Мұнда шапшаң ат пен шапшаң мінез қатар салыстырылып, адамның өзін тежей білуі қажет екені аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жетістікке масаттанған, өзінен басқаны менсінбей кеткен адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жаңа қызметке кіріп алып, бұрынғы достарын менсінбей сөйлесе, «жүйрік атқа мінген Құдайын ұмытқандай болып жүр» деп ескерту айтуға болады.