Жиен неге ел болмайды, малы болса;
Желке неге ас болмайды, майы болса.

Негізгі мағынасы

Бұл мақалдың тура мағынасы: жиеннің өз жұртынан бөлек, нағашы жұртқа қатысты айтылатыны сияқты, «мал болса да ел болмайды» деген ой айтылады; ал желкенің майлы болса да, асқа жарай бермейтіні меңзеледі. Астарлы мағынасы — қанша мол дүние, жақсы мүмкіндік, сыртқы көрік болса да, әр нәрсенің өз орны мен қасиеті бар. Тегі бөлек нәрсені күштеп бірдей етуге болмайды, ал кейбір құбылыстың сыртқы пайдасы ішкі мәнін алмастырмайды.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «жиен» — өз орны, өз жұрты бар адамды, ал «ел болу» — толыққанды қауым, біртұтас орта мағынасын береді. «Желке» мен «майы болса» дегені — сырттай пайдалы көрінгенімен, асқа толық жарамды бөлік емес деген ишара. Халық мұнда күнделікті тұрмыстағы таныс мүшелерді алып, өмірдегі өлшем мен шекараны бейнелеп отыр.

Қазіргі өмірде

Қазір бұл мақал бір нәрсенің сыртқы байлығына не беделіне ғана қарап, оны артық бағаламау керегін ескертеді. Мысалы, қолында техникасы көп адамды білікті деп ойлау қате болуы мүмкін: құрал бар, бірақ тәжірибе жоқ болса, нәтиже шықпайды.