Адам туралы — 70-бет 4641
Сұрыптау:
Күштінің қолы мықты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: күші бар адамның қолы берік, әрекеті мығым болады. Астарлы мағынасы: күші…
Күштінің қолы ұзын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күші басым адамның қолы ұзын, яғни ол алыста тұрғанға да жеткендей…
Кұлақпен естігенді көзбен көрген артық,
Көзбен көргенді бастан кешкен артық.
Көзбен көргенді бастан кешкен артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірден алынған шынайы тәжірибенің бәрінен де қымбат екенін айтады. Құлақпен естіген хабар…
Қабағанға қаптырма,
Тебегенге тептірме.
Тебегенге тептірме.
Негізгі мағынасы Қабаған итке өзіңді қаптырма, тебетін атқа өзіңді тептірме: зияны бар нәрсенің маңына абайсыз…
Қабаған ит қайыр байлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қабаған, яғни адамға шабатын иттің мойнына қайыр, шынжыр тағып байлау…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қабағы жаманның
Сабағы жаман.
Сабағы жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы қабағы, мінез-құлқы мен ішкі болмысы бір-бірімен тығыз байланысты екенін…
Қабырғалы қара нар,
Қабырғасын сөксең, бақ етпес.
Қабырғасын сөксең, бақ етпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға да, мықты тұлғаға да қатысты айтылады. «Қабырғалы қара нар» — жүгі ауыр болса да…
Қағазға тіл бітірген - қалам,
Жансызға жан бітірген - адам.
Жансызға жан бітірген - адам.
Негізгі мағынасы Қағаз өздігінен ештеңе айтпайды, оған сөз жазылғанда ғана ол «сөйлей» бастайды, ал оны сөйлететін…
Қағынан жеріген құлан қаңғырып өлер.
Негізгі мағынасы «Қағынан жеріген құлан қаңғырып өлер» деген мақал өз тегінен, өз ортасынан, өз негізінен безген…
Қадіріңді білгенге жұмса.
«Ар ма? » деген - өлге қуат,
«Бар бол!» деген - бәріне зият.
«Ар ма? » деген - өлге қуат,
«Бар бол!» деген - бәріне зият.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз қадір-қасиетін, күшін, білімін, уақыты мен ықыласын оны түсінетін, бағалай білетін…
Қадіріңді білгің келсе,
Көршіңнен қарыз сұра.
Көршіңнен қарыз сұра.
Негізгі мағынасы Өзіңнің қадіріңді, яғни ел ішіндегі беделіңді, сенімің мен абыройыңды білгің келсе, көршіңнен қарыз…
Қадіріңді білмегенге қадіріңді кетірме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз қадір-қасиетін, ар-намысын бәрінен жоғары қоюы керек дегенді білдіреді. Тура…
Қадірлі кісі қартаймайды.
Негізгі мағынасы Елге сыйлы, қадірі бар адамның жасы ұлғайғанымен, ол жұрт көзінде қартаймайды: оның сөзі тыңдалады…
Қажы бардағы күн қайда?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қажы, беделді, сөзі өтімді кісі бар кезде кез келген істің сәтін…
Қаза көрген жүрек жаралы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қасірет шеккен, ауыр қайғы көрген адамның жүрегі жараланғандай күйге…
Қазақбайдың ұлы болғанша,
Халықбайдың құлы бол.
Халықбайдың құлы бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атағы бар, бірақ өзінен шыққан пайдасы жоқ бір әулеттің адамы болғаннан…
«Қазақ» десең, өзіңе тиеді,
«Соқыр» десең, көзіне тиеді.
«Соқыр» десең, көзіне тиеді.
Негізгі мағынасы «Қазақ жаман» деп өз еліңді сөксең, сол сөз ең алдымен өзіңе тиеді, өйткені сен де сол қазақтың…
Қазақ жаманы орыс бола алмайды,
Орыс жаманы қазақ бола алмайды.
Орыс жаманы қазақ бола алмайды.
Негізгі мағынасы Қазақтың жаманы орыс бола алмайды, орыстың жаманы қазақ бола алмайды деген сөз: өз ортасында орнын…
Қазақтың айраны көп,
Орыстың мейрамы көп.
Орыстың мейрамы көп.
Негізгі мағынасы Қазақтың үйінде айран көп, орыстың күнтізбесінде мереке көп деген салыстыру. Екі халықтың тұрмысы…
Қазанат қамшы салдырмайды.
Негізгі мағынасы «Қазанат қамшы салдырмайды» деген мақалдың тура мағынасы — жүйрік, бапты атқа қамшы жұмсаудың қажеті…
Қазан аузы жоғары.
Негізгі мағынасы Отқа қойылған қазанның аузы әрқашан жоғары, көкке қарап тұрады. Халық осы күнделікті көріністен үміт…
Қазан ботқаға тоймас.
Негізгі мағынасы Қазанға ботқа сала берсең де, ол «тоймайды»: қанша құйсаң да сыя береді, түбі толмайды. Мақал қазанды…
Қазанға не салсаң,
Шөмішіңе сол ілінер.
Шөмішіңе сол ілінер.
Негізгі мағынасы Қазанға не салынса, шөміш соны ғана іліп шығарады: қазанға ет салмасаң, шөмішке ет ілінбейді. Мақал…
Қазанға түскен қайтып қапқа түспейді.
Негізгі мағынасы Қазанға түскен нәрсе қайтадан қапқа түспейді деген сөз — бір іске араласып, пісіп-жетіліп, өңі…
Қазанға түссе - ауыздікі,
Қапқа түссе - қатындікі.
Қапқа түссе - қатындікі.
Негізгі мағынасы Азық қазанға түсіп піссе — ауызға түседі, жеп қойылады; ал қапқа салынса — үйдің иесі әйелдің қолына…
Қазан қолыңды күйелейді,
Жаман жүзіңді күйелейді.
Жаман жүзіңді күйелейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның істеген ісі мен жүрген ортасы мінезіне әсер ететінін білдіреді. Қазанға қолыңды…
Қазаннан қақпақ кетсе,
Иттен ұят кетеді.
Иттен ұят кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тәртіп пен бақылау әлсіресе, арсыздық пен берекесіздік көбейеді дегенді білдіреді. Тура…
Қазаннан қара нәрсе жоқ,
Ассаң, қарын тойдырар.
Қардан аппақ нәрсе жоқ,
Ұстасаң, қолды тоңдырар.
Ассаң, қарын тойдырар.
Қардан аппақ нәрсе жоқ,
Ұстасаң, қолды тоңдырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал дүниедегі бір нәрсенің сыртқы түрі мен ішкі әсері әрқашан бірдей бола бермейтінін аңғартады…
Қазаншының еркі бар,
Қайдан құлақ шығарса.
Қайдан құлақ шығарса.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда бір істі атқарушы адам өз ісін өз ыңғайына қарай істейді деген ой айтылған. Тура мағынада…
Қазаны басқаның қайғысы басқа.
Негізгі мағынасы Қазаны басқаның қайғысы басқа деген мақал әр адамның өз уайымы, өз мұңы, өз тіршілігі болатынын…
Қаз ұшса, көлді үйрек иеленеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қаздар бір көлден ұшып кеткенде, сол көлді үйрек иеленеді. Астарлы…
Қазыға тойсаң, қарта әлем сасиды.
Негізгі мағынасы Қазыға тойған адамға қарта да сасық болып көрінеді. Қазы мен қарта — жылқы етінің ең дәмді, ең сыйлы…
Қазының қазынасы - білігі,
Байдың қазынасы - түлігі.
Байдың қазынасы - түлігі.
Негізгі мағынасы Қазының, яғни сот, төрешінің байлығы — оның білігі, заң мен әділетті жетік білуі; байдың байлығы…
Қайғы бөліссе, азаяды,
Қуаныш бөліссе, көбейеді.
Қуаныш бөліссе, көбейеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі күйі мен сезімі бөліскен сайын өзгеретінін айтады. Қайғыны жалғыз көтерсең…
Қайғыдан жан шіриді,
Жан ауырса, тән шіриді.
Жан ауырса, тән шіриді.
Негізгі мағынасы Қайғы-қасірет адам жанын жүдетіп, ішкі қуатын азайтады. Адам көп уайымға салынса, көңілі түсіп, рухы…
Қайғы қан аздырады,
Мылжың ми тоздырады.
Мылжың ми тоздырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз уайым мен көпсөзділіктен сақтандырады. Бірінші жолдағы «қайғы қан аздырады»…
Қайғы қартайтады,
Қуаныш марқайтады.
Қуаныш марқайтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі күйі денсаулығы мен рухына әсер ететінін аңғартады. Қайғы-қасірет, уайым, мұң…
Қайғылы қаралыны жебеу ләзім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қайғыға батып, қара жамылған адамға сүйеу болып, қол ұшын созу керек…
Қайғың болса, досыңа бар,
Қарның ашса, қосыңа бар.
Қарның ашса, қосыңа бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қиындық түскенде жалғыз қалмай, жанашыр досқа арқа сүйеуді, ал тұрмыстық қажет пен…
Қайғың қара көже болсын.
Негізгі мағынасы «Қайғың қара көже болсын» деген сөздің тура мағынасы — қайғының қара көжедей жұтаң, жеңіл болсын деген…