Қабағанға қаптырма,
Тебегенге тептірме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды мінезі қатал, ызақор, зиян келтіруге дайын кісімен орынсыз жақындаспауға шақырады. Тура мағынасы бойынша, қабаған итке жақындасаң, қаптырып алуы мүмкін; тебетін малға жол берсең, теуіп кетеді. Астарлы мағынасы — жаман ниетті, ашулы, ұрыншақ адамды арандатып, өзіңе кесір келтіретін жағдай туғызба деген ескерту. Яғни сақ жүр, арандатуға ерме, өзіңді қорғай біл.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «қабаған» сөзі — ызалы, қауіпті мінездің бейнесі, ал «тебеген» — қырсық, жуас емес, қарсы әрекет жасайтын адамға меңзейді. Иттің қапуы мен малдың тебуі арқылы халық адам мінезіндегі қатерді өте дәл суреттеген. Бұл образдар ашу мен дөрекіліктің салдары ауыр болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жұмыс орнында, көшеде не әлеуметтік желіде жанжал туғызатын адамдарға байланысты қолданылады. Мысалы, біреу үнемі тиісіп, ұрыс шығаруға дайын тұрса, оған жауап беріп, дауды ушықтырмай, сабыр сақтаған дұрыс. Бұл сөз өзіңді де, айналаңды да артық қақтығыстан қорғайды.
Tebegenge teptirme.