Қазыға тойсаң, қарта әлем сасиды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қазыны шамадан тыс жесең, қартаның иісі де жағымсыз сезіледі. Астарлы мағынасы: бір нәрсені орнымен, мөлшерімен пайдалану керек; артықтық жақсылықтың қадірін кетіреді. Қазақ танымында дәмді ас та шектен асса, тойғызбай, керісінше мезі қылады. Сондықтан мақал «қанағат пен өлшемді біл» деген ойды жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қазы — қазақы дастарқанның ең сүйікті, қадірлі асы, ал қарта — соған ұқсас, бірақ иісі мен дәмі бөлек тағам. «Әлем сасиды» деген тіркес асыра айтылған образ ретінде берілген: бір тағамнан әбден тойып, тіпті басқа асқа да тәбетің жоғалуы мүмкін дегенді білдіреді. Яғни, халық молшылықтың өзін де ретімен ұстау керек екенін әдемі теңеу арқылы көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал кез келген салада орынды. Мысалы, әлеуметтік желіде бір контентті тоқтамай көре берсең, бастапқы қызығушылық жоғалып, шаршап кетесің. Сол сияқты жұмыста да демалыс пен еңбекті тең ұстамасаң, нәтиже төмендейді. Демек, бұл мақал адамды мөлшерді сақтауға, артыққа ұрынбауға үйретеді.