Жаман үйден қосым артық,
Сынық ошақтан мосым артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жайсыз, берекесі жоқ үйден болса да, жанға тірек болатын өз қостың артықтығы; ал сынық ошақтан гөрі мосының, яғни бүтін, ыңғайлы құралдың қадірлі екені. Астарлы мағынасы — адамның бас сауғалап, паналайтын орны, тыныш тірлігі мен аз да болса берекелі үйі таршылық пен тозған жағдайдан әлдеқайда жақсы. Халық мұнда үйдің сәнін емес, оның берекесін, амандығын, қолайлылығын жоғары қояды.
Образдар мен теңеулер
«Жаман үй» — сый-құрметі жоқ, іші алауыз, берекесіз орта. «Қос» — көшпелі өмірдегі уақытша баспана, қарапайым болса да өзіңдікі. «Сынық ошақ» — от жағуға жарамсыз, берекесі кеткен үйдің белгісі. «Мосы» — қазан асып, тіршілікке қызмет ететін пайдалы құрал. Осы образдар арқылы халық бір заттың бағасын оның сыртқы көрінісімен емес, өмірге жарамдылығымен өлшейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жайлы пәтер, үй немесе жұмыс орнына да қатысты айтылады. Мысалы, адам сәнді, бірақ іші тар, тынышсыз жалдамалы пәтерден гөрі қарапайым болса да өзіне жайлы, жылы әрі қауіпсіз үйді артық көреді. Яғни, қолдағының қадірін біліп, тыныштық пен тұрақтылықты жоғары қою керек деген ой айтылады.
Synyq oshaqtan mosym artyq.