Жан ауырса, тән азады,
Қайғы басса, жан азады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі дүниесі мен сыртқы күйі бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Тән ауырса, адам әлсіреп, күш-қуаты кемиді; ал жанға қайғы түссе, көңіл жүдеп, рухани әлсіреу басталады. Яғни денсаулықтың да, көңіл-күйдің де адам өмірінде орны бөлек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «тән» — адамның денесі, ал «жан» — оның көңілі, сезімі, рухани әлемі. «Ауырса», «азады» деген сөздер адамның әлсіреуін, жүдеуі мен қажуын бейнелейді. Ақындық емес, бірақ өте терең халықтық ой арқылы дене мен жанның бірлігін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Адам ұзақ уақыт күйзеліске түссе, ұйқысы бұзылып, тәбеті қашып, жұмысына да зауқы соқпайды. Мысалы, отбасындағы не жұмыстағы ауыр мәселе адамды іштен жеп, денсаулығына да әсер етуі мүмкін. Сондықтан тек денені емес, жан дүниені де күту керек: тынығу, жақындармен сырласу, сабыр сақтау маңызды.
Qaıǵy bassa, jan azady.