Жаманның құтын қашыру -
Жақсының нұрын тасыту.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман адамның жаман ісі көбіне өзіне де, айналасына да зиян келтіретінін, ал жақсы адамның ісі мен қадірі көпшілікке жарық шашып, абыройын арттыратынын білдіреді. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да екі түрлі мінездің салдары салыстырылады: жамандық бар жерден береке кетеді, жақсылық бар жерде нұр, қуаныш, сый-құрмет көбейеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құт» — ырыс, береке, сәттілік, ал «нұр» — жақсылықтың, ізгіліктің, адал адамның бейнесі. «Құтын қашыру» деген тіркес жаман қылықтың берекені бұзып, тыныштықты кетіретінін көрсетеді. Ал «нұрын тасыту» жақсы адамның қадірін арттырып, оның айналасына жылу мен үлгі тарататынын аңғартады. Яғни бір адамның мінезі бүкіл ортаға әсер етеді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өте орынды қолданылады. Мысалы, ұжымда бір адам үнемі өсек айтып, жұмысқа салғырт қараса, ортадағы ынта да, сенім де төмендейді — бұл «құтын қашыру». Ал керісінше, адал, сабырлы, көмекке дайын қызметкер ұжымның беделін көтеріп, басқаларға үлгі болады — бұл «нұрын тасыту».
Jaqsynyń nuryn tasytý.