Жаман өз үйіне өзі қонақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жаман өз үйіне өзі қонақ» деген мақал адамның өз орнын, өз үйін, өз тіршілігін жатсынбай, керісінше сол жердің қадірін білмеуі мүмкін екенін меңзейді. Тура мағынасында үйі бар адам сол үйде тұрады, бірақ астарлы мағынасы тереңірек: мінезі нашар, жауапсыз, берекесіз адам өз ортасына да, өз иелігіне де дұрыс ие бола алмайды. Яғни адамға ең алдымен өз үйі, өз ісі, өз тәртібі жат болмай, үйір болып сіңуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қонақ» сөзі уақытша келген, жат адам бейнесін береді. Ал «өз үйіне» деген тіркес адамның өзіне тиесілі, ең жақын ортасын білдіреді. Мақал сол үйде отырып та, өз орнын таппайтын, үй шаруасына, отбасы жауапкершілігіне немқұрайлы қарайтын жанды астарлап сынайды. Қонақ сияқты селқос болу — тұрақсыздықтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды өз ісіне салғырт, үйіндегі тәртіпке мән бермейтін адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, біреу отбасымен бірге тұрса да, үй шаруасына араласпай, бәрін сырттан келгендей көрсе, үлкендер осы мақалмен ескерту жасайды. Мағынасы — әр адам өз шаңырағында қожайын болып, жауапкершілікті сезінуі керек.