Жаман сопы - тобашыл,
Жаман адам - табашыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай діндар, тақуа көрінгенімен, ішкі дүниесі таза емес адамды сынайды. Тура мағынасында «сопы» — дін жолындағы адам, ал «табашыл» — біреудің жаманшылығын іздеп, сөгуге бейім жан. Астарлы мағынасы: шынайы имандылық пен адамгершілік сөзбен емес, мінезбен, іс-әрекетпен өлшенеді. Егер адам өзін діндар етіп көрсетіп, бірақ өзгеден мін іздеп, айыптауға құмар болса, оның діншілдігі жалған болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сопы» бейнесі — тақуалықтың, діни тазалықтың символы. Ал «тобашыл», «табашыл» сөздері — өзгенің кемшілігін қазбалайтын, күншілдік пен кінә тағуға бейім мінезді білдіреді. Яғни, халық сыртқы пішін мен ішкі ниетті салыстырып, жалған тақуалықты әшкерелеп отыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өзін «ақылды», «діндар» не «әділ» көрсетіп, бірақ әлеуметтік желіде біреуді орынсыз сынайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу өзгелерге үнемі мін тағып, өзі сол айтқан талапты орындамаса, оған осы мақал дәл келеді. Бұл сөз адамды өзгені емес, алдымен өзін түзетуге шақырады.
Jaman adam - tabashyl.