Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.9K
Қаралым
176
Орташа
Сұрыптау:
Көктем гүлдің бағын ашады,
Көсем елдің бағын ашады.
Көсем елдің бағын ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі құбылысты салыстырып, әр нәрсенің өзіне лайық «ашар» кезі мен қозғаушы күші бол...
Ай - айдың аты басқа,
Әр айдың оты басқа.
Әр айдың оты басқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр айдың өзіне тән мінезі, табиғаты, ырысы мен тіршілігі бар екенін білдіреді. Тура мағын...
Сүмбіледе су суыр,
Таразыда таң суыр.
Таразыда таң суыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал Сүмбіле айы туған кезде түн салқындап, су да, таң да ерте «суырылып», яғни ызғарланып, са...
Бес тоғыста қар кетпес,
Үш тоғыста қар қалмас.
Үш тоғыста қар қалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыстың ұзақтығын, қардың түсуі мен еруі ауа райының құбылмалы болатынын білдіреді. Тура м...
Тойға барсаң, бұрын бар,
Бұрын барсаң, орын бар.
Бұрын барсаң, орын бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, ұқыптылыққа және алдын ала қамдануға шақырады. Тура мағынасында, тойғ...
Заманына қарай адамы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр дәуірдің өзіне сай адамы болады деген ой. Астарлы мағынасы — заман...
Асыққан аттылыдан асықпаған арбалы озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ат мінген адам тез жүрсе де, асықпай, байыппен жүрген арба кейде оны ба...
Өмір озады, ажар тозады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тоқтамай алға жылжитынын, ал адамның сыртқы көркі мен жас шағы уақыт өте өзгереті...
Қашса құтылып, қуса жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам қашса, қуған кісі оған жетіп алады деген ой. Астарлы мағынасы...
Кешкі ой - нақыл,
Таңғы ой - ақыл.
Таңғы ой - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойдың да өз уақыты бар екенін білдіреді. Кешкі кезде адам күн бойғы істі саралап, тәжіриб...
Үзіп жеген үнем болмайды.
**Негізгі мағынасы** «Үзіп жеген үнем болмайды» деген мақал асығып-үсігіп, ұсақтап, ретсіз пайдалану ақырында пайда бер...
Тұйық судың түбі - құрт.
**Негізгі мағынасы** Тұйық су — ағып тұрмайтын, қозғалысы жоқ су. Мұндай су ұзақ жатса, лайланып, бұзылып, түбіне құрт-қ...
Сақ жүрсең - тоқ жүресің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам абай болып, сақтықпен әрекет етсе, тұрмысы да, ісі де орнықты бо...
Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді.
**Негізгі мағынасы** «Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді» деген мақал қонақты құрметтеуде де, өмірдегі мүмкіндік пен игі...
Асықпаған арбамен қоян алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асықпай жүрген арба да қоянды қуып жетіп, ұстап алады деген бейне. Ас...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.