Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
101.1K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Үркер үйден көрінсе,
Үш айдан соң жаз болады.
Үш айдан соң жаз болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы құбылысты бақылап, жыл мезгілінің ауысуын алдын ала болжауға болатынын айтады...
Асықпаған арбамен қоян алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асықпай жүрген арба да қоянды қуып жетіп, ұстап алады деген бейне. Ас...
Піс қазаным бес ай.
**Негізгі мағынасы** «Піс қазаным бес ай» — істің тез бітпейтінін, кей нәрсенің өз уақыты, өз сабыры болатынын білдіреті...
Су ағар да, тас қалар,
Кәрі өтер де, жас қалар.
Кәрі өтер де, жас қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың ешкімді күтпейтінін білдіреді. Су сияқты бәрі де ағып, өте...
Өткен күннің бәрі ұмыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен істің, кешегі оқиғаның бәрі есте қала бермейтінін, уақыт өте көп нәрсе көмескі тарт...
Асыққан қыз ерте кетсе де,
Етек-жеңі жерге жетпейді.
Етек-жеңі жерге жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстықтың адамды ұятқа қалдыратынын, істі шала орындауға жеткізетінін меңзейді. Тура м...
Сақырлаған аязда сары қамысты панала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты аяз болғанда, адам жел өтінен, суықтан қорғану үшін қамыс сияқты...
Кешкі ой - нақыл,
Таңғы ой - ақыл.
Таңғы ой - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойдың да өз уақыты бар екенін білдіреді. Кешкі кезде адам күн бойғы істі саралап, тәжіриб...
Піскен астың күйігі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: піскен ас тым ыстық болса, ауызды күйдіреді, яғни асығыс жеп, опық жеп...
Түйе бойына сеніп жылдан құр қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда өз күшіне, сыртқы артықшылығына немесе қолындағы мүмкіндігіне тым сеніп, уақытты өткізі...
Үркер туса, сорпа да ас.
**Негізгі мағынасы** «Үркер туса, сорпа да ас» деген мақалдың тура мағынасы — Үркер жұлдызы көрінген шақта, яғни белгілі...
Ерте туып, кеш қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі ерте бастап, уақыт оздырмай әрекет еткен адам кешіккеннен гөр...
Заманың қалай болса,
Бөркіңді солай ки.
Бөркіңді солай ки.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде заманның ағымына, жағдайдың өзгерісіне икемделе біл дегенді білдіреді. Тура мағын...
Су ағады, тас қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су аққан сайын кетіп, өз арнасымен қозғалып отырады, ал тас орнында қоз...
Жылан жылы жылыс болды,
Жылқы жылы ұрыс болды,
Қой жылы заңғар тоғыс болды.
Жылқы жылы ұрыс болды,
Қой жылы заңғар тоғыс болды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел жыл санаудың әр жылына халықтың өмірдегі түрлі оқиғаларды теліп айтуынан туған. Мұн...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.