Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.8K
Қаралым
176
Орташа
Сұрыптау:
Асығыс түбі - өкініш.
Асыққан кешігер.
Асыққан кешігер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сабырлы болуға, әр істі ойланып істеуге шақырады. Тура мағынасында асығыс қимылда...
Су ағар да, тас қалар,
Кәрі өтер де, жас қалар.
Кәрі өтер де, жас қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың ешкімді күтпейтінін білдіреді. Су сияқты бәрі де ағып, өте...
Жел - дауылдың шақырушысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жел күшейсе, артынша дауылдың тууы мүмкін деген табиғи құбылысты білді...
Су ағады, тас қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су аққан сайын кетіп, өз арнасымен қозғалып отырады, ал тас орнында қоз...
Адам асыққанмен Алла асықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша асықса да, істің бәрі өз уақытында, Жаратқанның құзырындағы тәртіппен болады...
Үркер туса, сорпа да ас.
**Негізгі мағынасы** «Үркер туса, сорпа да ас» деген мақалдың тура мағынасы — Үркер жұлдызы көрінген шақта, яғни белгілі...
Өткен күннің бәрі ұмыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен істің, кешегі оқиғаның бәрі есте қала бермейтінін, уақыт өте көп нәрсе көмескі тарт...
Қыстың көзі - қырау.
**Негізгі мағынасы** Қыстың алғашқы нышаны — қырау. Бұл мақал тура мағынасында қыс түскенде жер бетіне қырау түсетінін б...
Жылан жылы жылыс болды,
Жылқы жылы ұрыс болды,
Қой жылы заңғар тоғыс болды.
Жылқы жылы ұрыс болды,
Қой жылы заңғар тоғыс болды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел жыл санаудың әр жылына халықтың өмірдегі түрлі оқиғаларды теліп айтуынан туған. Мұн...
Ерте туып, кеш қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі ерте бастап, уақыт оздырмай әрекет еткен адам кешіккеннен гөр...
Жылдан жылға жел бетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыт өткен сайын жағдайдың қиындай түсетінін, ал адам да сол өзгеріске бейімделіп, төзім...
Көш жүре түзелер.
**Негізгі мағынасы** «Көш жүре түзелер» деген мақал істің бастапқыда олқылығы болса да, уақыт өте келе, тәжірибе жинақта...
Заманы бірдің зары бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір заманда, бір дәуірде өмір сүрген адамдардың көрген қиындығы, мұңы,...
Піскен астың күйігі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: піскен ас тым ыстық болса, ауызды күйдіреді, яғни асығыс жеп, опық жеп...
Заманың қалай болса,
Бөркіңді солай ки.
Бөркіңді солай ки.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде заманның ағымына, жағдайдың өзгерісіне икемделе біл дегенді білдіреді. Тура мағын...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.