Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
101.1K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Ханның қасында болғанша,
Судың басында бол.
Судың басында бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ханның қасында жүргеннен гөрі, судың басында болған дұрыс. Астарлы мағы...
Орамал тонға жарамаса да, жолға жарайды.
**Негізгі мағынасы** Орамал тонның орнын баса алмаса да, ол жол үстінде пайдаға жарайды деген ой айтылады. Яғни бір нәр...
Айда аяқ, жылда жілік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі асығып, ретсіз істей бермеуін ескертеді. Тура мағынада ай сайын аяқ, жыл...
Көктем гүлдің бағын ашады,
Көсем елдің бағын ашады.
Көсем елдің бағын ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі құбылысты салыстырып, әр нәрсенің өзіне лайық «ашар» кезі мен қозғаушы күші бол...
Заманына қарай адамы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр дәуірдің өзіне сай адамы болады деген ой. Астарлы мағынасы — заман...
Өмір озады, ажар тозады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тоқтамай алға жылжитынын, ал адамның сыртқы көркі мен жас шағы уақыт өте өзгереті...
Ащы мен тұщыны татқан біледі,
Алыс пен жақынды жортқан біледі.
Алыс пен жақынды жортқан біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ащы мен тұщының, яғни әртүрлі дәмнің айырмасын оны татқан адам ғана біл...
Мұртқа өкпелеп жүргенде сақал шықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсеге өкпелеп, ренішін ұзақ сақтап жүргенде, сол аралықта жағдайдың өзгеріп...
Сақ жүрсең - тоқ жүресің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам абай болып, сақтықпен әрекет етсе, тұрмысы да, ісі де орнықты бо...
Қашса құтылып, қуса жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам қашса, қуған кісі оған жетіп алады деген ой. Астарлы мағынасы...
Тама берсе, тамшыдан дария болар.
**Негізгі мағынасы** Тама берсе, тамшыдан да дария құралады. Бұл мақал аз ғана нәрсенің өзі үздіксіз, тұрақты болса, үл...
Көп тепкен жерден көл шығады.
**Негізгі мағынасы** Көп тепкен жерден көл шығады деген мақал бір нәрсенің қайта-қайта, көп күшпен әсер етілуі нәтижесін...
Үзіп жеген үнем болмайды.
**Негізгі мағынасы** «Үзіп жеген үнем болмайды» деген мақал асығып-үсігіп, ұсақтап, ретсіз пайдалану ақырында пайда бер...
Түске дейін мүйіз, түстен кейін киіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың, істің және адам жағдайының тез өзгеретінін білдіреді. Тура мағынасында қарасақ,...
Айырым-айырым жол сүрлеуін түйе білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ жолда, шөлді жерлерде немесе көш-қон кезінде жолдың бұрылысы мен...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.