Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.8K
Қаралым
176
Орташа
Сұрыптау:
Су жұмсақ, тамшылап тасты теседі,
От жұмсақ, темірді балқытады.
От жұмсақ, темірді балқытады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су қатты көрінбесе де, үздіксіз тамшылап, ең мықты тасты да теседі; от...
Той өткен соң даңғара.
**Негізгі мағынасы** «Той өткен соң даңғара» деген мақал бір істің, қызықтың не думанның уақыты өтіп кеткеннен кейін да...
Көп тепкен жерден көл шығады.
**Негізгі мағынасы** Көп тепкен жерден көл шығады деген мақал бір нәрсенің қайта-қайта, көп күшпен әсер етілуі нәтижесін...
Қараша болмай, қар жаумас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қараша айы өтпей, қар түспейді. Астарлы мағынасы: әр істің өз реті, өз...
Ағын су арнасын табады.
**Негізгі мағынасы** Ағын су өз бетімен емес, міндетті түрде өзіне лайық арна табады. Сол сияқты адам да, өмір де бір ба...
Жау кеткен соң қылышыңды тасқа шап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау кетіп қалған соң, қылышты тасқа шапсаң да еш пайда жоқ. Яғни қауіп...
Мұртқа өкпелеп жүргенде сақал шықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсеге өкпелеп, ренішін ұзақ сақтап жүргенде, сол аралықта жағдайдың өзгеріп...
Айырым-айырым жол сүрлеуін түйе білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ жолда, шөлді жерлерде немесе көш-қон кезінде жолдың бұрылысы мен...
Орамал тонға жарамаса да, жолға жарайды.
**Негізгі мағынасы** Орамал тонның орнын баса алмаса да, ол жол үстінде пайдаға жарайды деген ой айтылады. Яғни бір нәр...
Жаз жарлынікі, қыс әлдінікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаз мезгілінде әл-ауқаты бар, шаруасы түзулі адамға да, жарлы адамға д...
Білем десең, көре бер,
Көрем десең, жүре бер.
Көрем десең, жүре бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсені шын түсінуі үшін тек сөзге сүйенбей, өз көзімен көріп, тәжірибеден өт...
Егінші жылда арманда,
Балықшы күнде арманда.
Балықшы күнде арманда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егінші де, балықшы да еңбегінің нәтижесін бірден көрмей, үмітпен күтед...
Су айналып жазығын табар,
Ат айналып қазығын табар.
Ат айналып қазығын табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, тіршіліктің де өз орнына қайта оралатынын білдіреді. Тура мағынасында су қала...
Қонақ:
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың үй иесіне бірдей емес, уақыт өте өзгере түсетін салмағын астарлап айтады. Таңерт...
Талмай іздеген таппай қоймас.
**Негізгі мағынасы** Талмай іздеген таппай қоймас деген мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені үздіксіз іздеген адам ақыры...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.