Отызда ой толады,
Қырықта қырға шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өміріндегі ақыл мен тәжірибенің жасқа қарай толысып, кемелденетінін білдіреді. «Отызда ой толады» дегені — отыз жасқа келгенде адам көп нәрсені саралап, өмірге байыппен қарай бастайды, мінезі орнығып, шешімі салмақтана түседі. «Қырықта қырға шығады» дегені — қырық жаста адамның қайраты мен бағыты айқындалып, өмір жолында биікке ұмтылуы, ісінің іргесі бекінуі деген астарлы мағына береді. Яғни бұл сөз жас ұлғайған сайын адам есейіп, ойы да, ісі де орнығады дегенді меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ой толады» тіркесі ақылдың толысуын, тәжірибенің жиналуын бейнелейді. «Қырға шығады» деген образ — жай ғана тауға шығу емес, өмірдің белесіне көтерілу, күш-қуат пен беделдің артуы. Қыр — биіктік, өрлеу, мақсатқа жету белгісі. Сондықтан мақал адамның жас кезеңдерін табиғаттағы өрлеу бейнесі арқылы әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды мамандықта, отбасында, қоғамдық істе кемелдікке жеткен адамдарға қатысты айтады. Мысалы, жас кезінде асығыс шешім қабылдайтын адам отыз-қырық жасқа келгенде тәжірибе жинап, жұмыста дұрыс бағыт таңдайды. Сол кезде жұрт: «Отызда ой толады, қырықта қырға шығады» деп, оның есейгенін, жауапкершілігі артқанын айтады.
Qyryqta qyrǵa shyǵady.