«Мезгілі жетсе мұз да ерір.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Қыста тастай қатқан мұз көктем келгенде өзінен-өзі ериді, оны ешкім асықтыра алмайды, ешкім тоқтата да алмайды. Мақал әр нәрсенің өз мезгілі болатынын айтады: қиын мәселе де, қатып қалған өкпе де, көнбейтін адамның көңілі де уақыты келгенде жібиді. Бұдан екі ой шығады: сабыр етіп күте білген адам ұтады және ештеңе мәңгі қатып тұрмайды. Көбіне ренжіскен адамдардың татуласуы, ұзаққа созылған дау туралы айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұз — қатандықтың, суықтықтың, қозғалмайтын күйдің бейнесі. Көшпелі ел үшін өзен мұзының еруі қыстан көктемге өтудің белгісі болған: мұз жүрсе, мал өріске шығады, көш қозғалады. Мақалда күшпен емес, мезгілмен болатын өзгеріс суреттеледі: мұзды балтамен шауып ерітпейсің, күн жылыса, ол өзі ериді. «Да» шылауы «тіпті мұздың өзі» деген күшейту береді. «Көңілі жібіді», «мұздай салқын» деген тіркестер де осы бейнеге жақын.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Ренжіскен адамның көңілі қашан жібір екен деп уайымдағанда, қиын іс ілгерілемей тұрғанда сабырлы күтуге шақырып айтылады. Сарыны — жұбату, үміт беру. Мысалы, ұлына ренжіп сөйлеспей жүрген әкесі туралы анасы: «Асықпа, мезгілі жетсе мұз да ерір». Нақты әрекет керек жерде құр күтуді ақтау үшін айту орынсыз.
Қолданылу жағдаяттары
— Келінін ұзақ қабылдамай жүрген енесі немересі туған соң жұмсара бастағанда, көршісі осы мақалды айтып жымиды.
— Жылдар бойы шешілмеген жер дауы ақыры бітімге келгенде, ауыл ақсақалы осы сөзді айтты.