Қыс шілдеде жілік жүгірер,
Жаз шілдеде күлік жүгірер.
«Қыс шілдеде жілік жүгірер, Жаз шілдеде күлік жүгірер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жыл мезгіліне қарай тіршілік ырғағы өзгеретінін білдіреді. Тура мағынада, қыста малдың жілігі, яғни сүрленген ет пен қорек қымбаттап, қозғалыс азаяды; ал жазда ат-көлік, яғни «күлік» еркін жүріп, ел еңсесі көтеріледі. Астарлы мағынасы — қыс пен жаздың әрқайсысының өз тірлігі, өз қажеті бар екенін, адам да мезгілге сай әрекет етуі керектігін ұқтырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жілік» — қысқы таршылық, азық пен тұрмыс қамы; «күлік» — жүйрік ат, еркін қозғалыс пен кең тынысты өмірдің белгісі. «Жүгіру» сөзі тек қимылды емес, тіршіліктің қарқынын, шаруаның қызуын да аңғартады. Яғни қыста ауырлық басым, жазда береке мен сергектік артады деген ой бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уақытқа, маусымға қарай жоспар құрудың маңызын еске салады. Мысалы, ауылдағы шаруа адам қыстың қыспағына алдын ала дайындалып, жем-шөпті жаздан жинап алса, қыста қиналмайды. Демек, әр мезгілдің өз есебі бар, соны білген адам ұтылмайды.
Jaz shildede kúlik júgirer.