Қыста жалаңаш жатпа,
Жазда өзің білесің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды алдын ала қам жасап, сақ жүруге үндейді. Тура мағынасы: қысқы суықта жалаңаш жатуға болмайды, өйткені ол денеге зиян. Астарлы мағынасы: қиын кезеңге тап болмау үшін ерте бастан ойлан, дайындал, қажет кезде өзіңе сеніп әрекет ет деген кеңес береді. Адам кейде бүгінгі қолайлы сәтке мастанып, ертеңгі ауырлықты ескермей жатады. Мақал соның алдын алып, тіршілікте салғырттыққа салынбауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыс» — қиындық, таршылық, ауыр заманның бейнесі. «Жалаңаш жату» — қорғансыз қалу, қамсыздық, дайынсыздықты білдіреді. Ал «жаз» — кеңшілік, мүмкіндік, еркін шақ. «Өзің білесің» дегені — жақсы кезде әр адам өз ісін өзі реттеп, жауапкершілікті өзі көтеруі керек деген ишара. Яғни мақал өмірдің екі күйін салыстырып, сақтық пен ақылға шақырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Мысалы, студент емтиханға бір ай қалғанда емес, семестр басынан бастап дайындалса, кейін қиналмайды. Сол сияқты, отбасы да қаржыға, денсаулыққа, болашаққа ерте қамданса, қиындықты жеңіл өткереді. Мақалдың түйіні — бүгінгі әрекет ертеңгі тыныштықтың кепілі.
Jazda óziń bilesiń.