Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.8K
Қаралым
176
Орташа
Сұрыптау:
Әркімнің атар таңы, батар күні бар.
**Негізгі мағынасы** Әр адамның өмірі шектеулі, әр істің де өз уақыты бар деген ой айтылады. Тура мағынасында — күннің ш...
Көрмеген жердің ой-шұңқыры көп.
**Негізгі мағынасы** «Көрмеген жердің ой-шұңқыры көп» деген мақал адамға бейтаныс, бұрын жүріп көрмеген жерде күтпеген...
Түске дейін мүйіз, түстен кейін киіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың, істің және адам жағдайының тез өзгеретінін білдіреді. Тура мағынасында қарасақ,...
Аз болмай - жаз болмайды,
Жаз болмай - мәз болмайды.
Жаз болмай - мәз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдегі кез келген қуаныш пен молшылықтың алдында міндетті түрде бір қиындық, таршылық н...
Бұрылмай жүрген бұрын барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолда бұрылып, кідіріп, алаңдамай жүрген адам діттеген жеріне ертерек...
Жолы болар жігіттің,
Желі оңынан тұрады.
Желі оңынан тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сәті түсіп, ісі оңынан жүретін жігіттің жолы да, тірлігі де ыңғайлы болатынын білдіреді....
Ағын су - тегін су.
**Негізгі мағынасы** «Ағын су - тегін су» деген мақал судың тоқтап тұрмай, үздіксіз ағуын пайдалы, таза әрі қолжетімді...
Өткен күн оралмас,
Кұнды сөз жоғалмас.
Кұнды сөз жоғалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен уақыттың қайта келмейтінін, сондықтан әр күннің қадірін білу керек екенін аңғартады...
Жетерін білсең, жей тұр,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қолыңдағыны, жететін нәрсені қазір пайдалана бер деген ойға саяды. Аст...
Ақырап ақырып келеді,
қарлы боранын шақырып келеді.
қарлы боранын шақырып келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда Ақырап айының мінезі қатты, ызғарлы, суық желі мен бораны жиі болатыны астарланып айтыл...
Үт кірді, үсік шықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күздің аяқталып, қыстың лебі сезіле бастағанын білдіреді: үт кіріп, үс...
Бір қарлығаш келгенмен жаз болмайды,
Бір сауысқан келгенмен қыс болмайды.
Бір сауысқан келгенмен қыс болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір қарлығаштың келуімен жаз толық орнап кетпейді, бір сауысқанның келу...
Ұйықтаған ұйқы алады,
Ұйықтамаған жылқы алады,
Еріншек дүниеден құр қалады.
Ұйықтамаған жылқы алады,
Еріншек дүниеден құр қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұйқыға берілген адам тынығып, күш жинайды, ал сергек, қимылдаған адам ш...
Тама берсе, тамшыдан дария болар.
**Негізгі мағынасы** Тама берсе, тамшыдан да дария құралады. Бұл мақал аз ғана нәрсенің өзі үздіксіз, тұрақты болса, үл...
Жастық көкке,
Кәрілік жерге қаратады.
Кәрілік жерге қаратады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас кезі мен кәрілік шағын салыстырады. Жастық шақта адам алысқа ұмтылып, биік м...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.