Отыз тістің қадірін қартайғанда білерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның денсаулығы мен жастық шақтағы игіліктің бағасын көбіне уақыт өткенде түсінетінін айтады. Тура мағынасында, отыз тіс — адамның шайнауына, сөйлеуіне керек мүше; ол сау кезде адам оның қадірін онша байқамайды. Астарлы мағынасы — жастықта бар нәрсенің қадіріне жетпей, тек қартайғанда немесе жоғалтқанда ғана оның құнын сезіну. Яғни денсаулық, күш, ептілік сияқты нығметтерді ерте бағалау керек деген ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отыз тіс» — адамның толық денсаулығы мен жастық қуатының символы. Тіс — шайнау ғана емес, өмірдегі қарапайым қолайлылықтың белгісі. «Қартайғанда білерсің» деген сөз тіркесі тәжірибе арқылы келетін өкінішті меңзейді. Бұл образ адамға уақытында ойлану, қолда бардың қадірін білу қажет екенін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал денсаулыққа немқұрайлы қарамауға шақырады. Мысалы, жас адам тісін күтпей, тәтті мен суыққа үйір болып жүре береді, ал кейін тісі ауырып, емге көп қаражат жұмсайды. Сонда ғана ол «қадірін» түсінеді. Мақалдың тәрбиесі — денсаулықты жас кезде сақтап, алдын ала қамдану.