Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.8K
Қаралым
176
Орташа
Сұрыптау:
Қыстың соңы - жеті тоғыс,
Көктем басы - бес тоғыс.
Көктем басы - бес тоғыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыстың аяқталып, көктемнің басталар шағын дәлме-дәл бақылап айтқан халықтық күнтізбе іспе...
Қырықтан артық жас жоқ,
Қымыздан артық ас жоқ.
Қымыздан артық ас жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жастық шақтың қадірін және қазақы тіршіліктегі қымыздың орнын жоғары қояды. «Қырықтан арт...
Бір-бірлеп мың болар,
Тама-тама көл болар.
Тама-тама көл болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аздан басталған істің бірте-бірте үлкен нәтижеге жеткізетінін білдіреді. Тура мағынасында...
Ойхой,дүние серуен,
Адам бір көшкен керуен.
Адам бір көшкен керуен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өткінші екенін, дүниенің тұрақтап тұрмайтынын аңғартады. Адам бұл жалғанда мәңгі...
Көрмеген жер таныс болмас,
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көрмеген, барлап-бақылап үйренбеген жер жат болып көрінеді, ал көзіңе...
Сабақты ине сәтімен.
**Негізгі мағынасы** «Сабақты ине сәтімен» деген мақал әр істің өз уақыты, өз реті бар екенін білдіреді. Тура мағынада...
Бестің басы болғанша, алтының аяғы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға үлкен, беделді, бірақ бірлігі мықты ортада жүргеннің артық екенін айтады. Тура ма...
Айда аяқ, жылда жілік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі асығып, ретсіз істей бермеуін ескертеді. Тура мағынада ай сайын аяқ, жыл...
Үркер үйден көрінсе,
Үш ай тоқсан қысың бар.
Ел жатқанда жамбастан көрінсе,
Жаз шықпағанда несі бар.
Үш ай тоқсан қысың бар.
Ел жатқанда жамбастан көрінсе,
Жаз шықпағанда несі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал Үркер жұлдызының көк жиектегі орнына қарап, қыстың ұзақтығы мен жаздың таяуын болжаған ха...
Құдайдың күні тарыдан да көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде уақыт пен мүмкіндік көп екенін білдіреді. Тура мағынасында «Құдайдың күні» — адам...
Жасы бір құрдас емес,
Заманы бір құрдас.
Заманы бір құрдас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жасы бір адам ғана емес, бір дәуірде, бір ортада өмір сүрген адамдар д...
Ханның қасында болғанша,
Судың басында бол.
Судың басында бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ханның қасында жүргеннен гөрі, судың басында болған дұрыс. Астарлы мағы...
Замана өзгерсе, заңы да өзгереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: уақыт, заман ауысқан сайын бұрынғы тәртіп пен ереже де өзгеріп отырады....
Түйе бойына сеніп жылдан құр қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда өз күшіне, сыртқы артықшылығына немесе қолындағы мүмкіндігіне тым сеніп, уақытты өткізі...
Аз жұмысты қиынсынсаң,
Көп жұмысқа тап боларсың.
Көп жұмысқа тап боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана істі қиын көріп, жалқауланып, орындаудан қашсаң, кейін одан д...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.