Уақыт, замана туралы 418
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
418
Мақал-мәтел
148.6K
Қаралым
355
Орташа
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Тура…
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен…
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
Негізгі мағынасы Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасында…
Ештен кеш жақсы.
Негізгі мағынасы «Ештен кеш жақсы» деген мақал қандай істі болса да, мүлде қолға алмағаннан гөрі кейін болса да…
Сұрыптау:
Ағын су арнасын табады.
Негізгі мағынасы Ағын су өз бетімен емес, міндетті түрде өзіне лайық арна табады. Сол сияқты адам да, өмір де бір…
Ағын су - тегін су.
Негізгі мағынасы «Ағын су - тегін су» деген мақал судың тоқтап тұрмай, үздіксіз ағуын пайдалы, таза әрі қолжетімді…
Адам асыққанмен Алла асықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қанша асықса да, істің бәрі өз уақытында, Жаратқанның құзырындағы тәртіппен болады…
Адам баласын заман өсіреді.
Негізгі мағынасы «Адам баласын заман өсіреді» деген мақал адамды қалыптастыратын ең үлкен күш — уақыт, дәуір және…
Адам ғұмыры қамшы сабындай (қысқа).
Негізгі мағынасы Адам ғұмырының өте қысқа екенін білдіреді. Қамшы сабы ұзаққа бармайтын, тез тозатын нәрсе…
Сыйлық
Ең үздік 30 мақал — сыйлыққа
Telegram-ға жазылыңыз: 30 мақал мағынасы мен ойымен бірге PDF болып келеді
Адамды заман билейді.
Негізгі мағынасы «Адамды заман билейді» деген мақал өмірде адамның мінезі, ісі, ойы көбіне өзі өмір сүріп отырған…
Адам - керуен, өмір - жол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің өткінші екенін және тіршіліктің үнемі қозғалыста болатынын білдіреді. Тура…
Адам қайғысы - заман қайғысы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жеке қайғысы көбіне қоғамдағы, заманындағы қиындықтармен байланысты екенін меңзейді…
Адам өзінен кейінгілерді көріп қартаяды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өзі қартайғанын айналасындағы жасы кіші, кейінгі буынды көргенде…
Аз болмай - жаз болмайды,
Жаз болмай - мәз болмайды.
Жаз болмай - мәз болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдегі кез келген қуаныш пен молшылықтың алдында міндетті түрде бір қиындық, таршылық…
Аз жұмысты қиынсынсаң,
Көп жұмысқа тап боларсың.
Көп жұмысқа тап боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана істі қиын көріп, жалқауланып, орындаудан қашсаң, кейін одан да…
Ай - айдың аты басқа,
Әр айдың оты басқа.
Әр айдың оты басқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр айдың өзіне тән мінезі, табиғаты, ырысы мен тіршілігі бар екенін білдіреді. Тура…
Ай арасы - толас.
Негізгі мағынасы «Ай арасы - толас» деген мақал уақыттың өз ырғағы бар екенін, әр істің өз кезеңі мен тынысы болатынын…
Ай астында жаңа жол.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ай жарығында жаңа соқпақтың, жаңа бағыттың көрінуі. Астарлы мағынасы…
Айда аяқ, жылда жілік жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бір істі асығып, ретсіз істей бермеуін ескертеді. Тура мағынада ай сайын аяқ, жыл…
Ай қамын бір рет ойласаң,
Жыл қамын он рет ойла.
Жыл қамын он рет ойла.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды алдағыны ерте ойлап, істі уақытында жоспарлауға шақырады. Тура мағынасында айлық…
Ай толғанын білмейді,
Жігіт болғанын білмейді.
Жігіт болғанын білмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кейбір өзгерісі сырт көзге бірден байқалмайтынын білдіреді. Айдың толуы қалай…
Ай шалқасынан туса, ай бойы аяз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғат құбылысына қарап, алдағы уақыттың жайын болжауға болатынын білдіреді. Тура…
Айы жеткен айында,
Күні жеткен күнінде өледі.
Күні жеткен күнінде өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өз уақыты, өз мерзімі бар екенін білдіреді. Тура мағынасында айы мен күні жеткен…
Айырым-айырым жол сүрлеуін түйе білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ жолда, шөлді жерлерде немесе көш-қон кезінде жолдың бұрылысы мен…
Аққан судың да бір тоқтауы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ағып жатқан су да бір жерде тоқтап, арнасына сыйып, тынышталады. Астарлы…
Ақ түйенің қарны жарылды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түйенің қарны жарылғандай ерекше бір оқиғаның болғанын білдіреді…
Ақылды жылдығын,
Ақылсыз күндігін ойлайды.
Ақылсыз күндігін ойлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылды адам ұзақ мерзімді ойлайтынын, ал ақылсыз адам тек бүгінгі күннің қамымен…
Ақырап ақырып келеді,
қарлы боранын шақырып келеді.
қарлы боранын шақырып келеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда Ақырап айының мінезі қатты, ызғарлы, суық желі мен бораны жиі болатыны астарланып…
Ақырын жүріп, анық бас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды асықпай, байыппен әрекет етуге шақырады. Тура мағынасында — жолда жай жүріп, аяқты…
Алдыңа бір қарасаң, артыңа он қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды кез келген іске асықпай, абайлап, ойланбай қадам баспауға үндейді. Тура мағынасы…
Алдыңғы көштің адасқанын соңғы көш білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көш бастап кеткендердің жолдан жаңылғанын арттағы көш байқайды. Астарлы…
Алпыс күн тасыған су алты күнде қайтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай күшті, екпінді болып көрінген нәрсенің бәрі мәңгі емес екенін айтады. Тасыған су…
Алыс жол атты сынайды,
Ауыр жол ерді сынайды.
Ауыр жол ерді сынайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ сапарда аттың төзімі, күш-қуаты, жүрісінің мықтылығы сыналады. Ал…
Алыстан шабынған батырдың күші қайтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр ұзаққа созылған жорықта, алыстан шауып келгенде, шаршап-шалдығып…
Алыстан шабынған бураның күші қайтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бура ұзақ қашықтыққа шауып, көп күш жұмсағанда әлсірейді. Астарлы…
Аңырмадан қыдырма жақсы.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «аңырма» — бір орында аңырып, ештеңеге көңіл бөлмей, үйден шықпай отыратын адам; «қыдырма»…
Апы кіріп, күпі шығып.
Негізгі мағынасы «Апы кіріп, күпі шығып» деген мақал адам өміріндегі бір істің орындалғанын сыртқы белгі арқылы…
Арба айдаған алдына қарайды.
Негізгі мағынасы Арба айдаған адам жолға қарап отырады, өйткені арбаның бағыты мен қауіпсіздігі оның алдыңғы көргеніне…
Арман ұзақ, ғұмыр қысқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ойы мен арманының шексіз екенін, ал өмірдің уақыты шектеулі екенін білдіреді. Адам…
Ас ішіп, аяқ босатар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ас ішкен адам аяқ-қолын босатып, дем алады. Астарлы мағынасы — бір істің…
Асығыс істеген жұмыс сәтті болмас,
Шала піскен тамақ тәтті болмас.
Шала піскен тамақ тәтті болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — асығып істелген жұмыс та, шала піскен ас та өз нәтижесін бермейді…
Асығыс түбі - қып-қызыл шоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды асығыстықтан сақтандырады. Тура мағынасында, оттың шоққа айналғаны сияқты, асығып…
Асығыс түбі - өкініш.
Асыққан кешігер.
Асыққан кешігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сабырлы болуға, әр істі ойланып істеуге шақырады. Тура мағынасында асығыс қимылдаған…
Асыққан аттылыдан асықпаған арбалы озады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ат мінген адам тез жүрсе де, асықпай, байыппен жүрген арба кейде оны басып…
«Уақыт, замана туралы» мақал-мәтелдерде уақыттың құны, істің өз мезгілі және өмірдің өткіншілігі туралы халық түйген ой жинақталған. Бұл бөлімде уақытты бағалау, істі кейінге қалдырмау, заман ағымын түсіну жайлы нақылдармен қатар, ай мен жұлдызға, жыл маусымына қарап алдағы күнді болжайтын халықтық бақылаулар да бар.
«Уақыт - қадірін білгенге қазына, Білмегенге быламық» мақалы уақытты тиімді пайдаланудың маңызын айтады. «Темірді қызған кезде соқ» істі дер кезінде бітіруге шақырады. «Кешегі күннен алыс жоқ, Ертеңгі күннен жақын жоқ» өткен күннің қайта оралмайтынын еске салады, ал «Жетіқарақшыны таныған, Жеті түнде адаспас» аспандағы жұлдызды таныған адамның түнде де жолдан адаспайтынын айтады.
Бұл мақал-мәтелдерді уақытты жоспарлау, еңбек тәртібі, табиғат құбылыстары тақырыбындағы сабақта және шығармада пайдалануға болады. Әр мақалдың бетінде тура және астарлы мағынасы түсіндірілген.
«Уақыт - қадірін білгенге қазына, Білмегенге быламық» мақалы уақытты тиімді пайдаланудың маңызын айтады. «Темірді қызған кезде соқ» істі дер кезінде бітіруге шақырады. «Кешегі күннен алыс жоқ, Ертеңгі күннен жақын жоқ» өткен күннің қайта оралмайтынын еске салады, ал «Жетіқарақшыны таныған, Жеті түнде адаспас» аспандағы жұлдызды таныған адамның түнде де жолдан адаспайтынын айтады.
Бұл мақал-мәтелдерді уақытты жоспарлау, еңбек тәртібі, табиғат құбылыстары тақырыбындағы сабақта және шығармада пайдалануға болады. Әр мақалдың бетінде тура және астарлы мағынасы түсіндірілген.