Орайы келсе, орақ ор,
Кезі келсе, кетпен шап.
«Орайы келсе, орақ ор, Кезі келсе, кетпен шап.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал істің өз уақыты мен қолайлы сәтін жібермей, мүмкіндікті дер кезінде пайдалану керек дегенді білдіреді. Тура мағынада егін оратын кезде орақ, жер қазатын кезде кетпен қолдану қажет. Астарлы мағынада да солай: әр істің өз кезі, өз тәсілі бар, ал уақытында қимылдаған адам ұтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «орақ» пен «кетпен» — еңбек құралдары. Олар жай ғана зат емес, адамның тіршілігін, бейнетін және ұқыпты әрекетін бейнелейді. «Орайы келсе» деген сөз — қолайлы мүмкіндік, сәтті мезет деген ұғым. Ал «шап» сөзі әрекеттің батыл, тез және нақты жасалуын аңғартады. Яғни мақал еңбек пен дәл уақыттың маңызын көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал білімде, жұмыста, кәсіпте жиі қолданылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалуға ерте кіріссе, соңында қиналмайды. Сол сияқты, кәсіпкер нарықтағы тиімді мезетті байқап, дер кезінде шешім қабылдаса, ісі алға басады. Бұл мақал адамды салғырттықтан сақтап, сәтті бос жібермеуге үйретеді.
Kezi kelse, ketpen shap.