Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
135.6K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Білем десең, көре бер,
Көрем десең, жүре бер.
Көрем десең, жүре бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсені шын түсінуі үшін тек сөзге сүйенбей, өз көзімен көріп, тәжірибеден өт...
Өлмеген өлі балыққа кездеседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі балық өлі балыққа да кездесіп қалады. Астарлы мағынасы — өмірде ә...
Жоққа жүйрік жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Жоққа жүйрік жетпейді деген мақалдың тура мағынасы — қандай жүйрік ат болса да, жоғалып кеткенді қу...
Ай арасы - толас.
**Негізгі мағынасы** «Ай арасы - толас» деген мақал уақыттың өз ырғағы бар екенін, әр істің өз кезеңі мен тынысы болаты...
Із жолға жеткізер,
Жол елге жеткізер.
Жол елге жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ізге ерген адам жол табады, ал жол адамды елге, мақсатты жерге жеткізе...
Жаз жарлынікі, қыс әлдінікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаз мезгілінде әл-ауқаты бар, шаруасы түзулі адамға да, жарлы адамға д...
Қараша болмай, қар жаумас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қараша айы өтпей, қар түспейді. Астарлы мағынасы: әр істің өз реті, өз...
Айырым-айырым жол сүрлеуін түйе білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ жолда, шөлді жерлерде немесе көш-қон кезінде жолдың бұрылысы мен...
Көп жасаған білмейді,
Көп жүрген біледі.
Көп жүрген біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп өмір сүрген адамның бәрін бірдей білмейтінін, ал көп көрген, көп тәжірибе жинаған ада...
Әркімнің атар таңы, батар күні бар.
**Негізгі мағынасы** Әр адамның өмірі шектеулі, әр істің де өз уақыты бар деген ой айтылады. Тура мағынасында — күннің ш...
Жастық көкке,
Кәрілік жерге қаратады.
Кәрілік жерге қаратады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас кезі мен кәрілік шағын салыстырады. Жастық шақта адам алысқа ұмтылып, биік м...
Талмай іздеген таппай қоймас.
**Негізгі мағынасы** Талмай іздеген таппай қоймас деген мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені үздіксіз іздеген адам ақыры...
Көне етіктіге бармайды,
Көк етікті алмайды.
Көк етікті алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда ескі етіктің неге жарамайтынын, жаңа көк етіктің неге алынбайтынын айтқ...
Үркер мен Ай ауыл-үй қонысты,
Үркер мен Ай тоғысты.
Үркер мен Ай тоғысты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аспандағы Үркер мен Айдың бір мезетте көрінуі, яғни табиғат құбылысыны...
Заманды себеп билейді.
**Негізгі мағынасы** «Заманды себеп билейді» деген мақал өмірде болып жатқан құбылыстың бәрі өздігінен емес, белгілі бір...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Ту...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.