«Қыз ұзатқанның қызылы қалмайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз ұзату тойы болған үйдің бар сәні мен қызуы сол күндері сарқылып, көп дүниесі жұмсалып қалады. Астарлы мағынасы — үлкен той-томалақ, салтанат жасау оңай емес, ол үйдің дәулетін, уақытын, күшін, көңілін көп алады. Халық мұнымен «көркем көрінген қуаныштың артында едәуір шығын мен жауапкершілік жатады» деген ойды жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қызыл» сөзі тек қыздың киімі не сәні емес, жалпы молшылықты, әсемдікті, жарасымды думанды білдіреді. «Қыз ұзату» — қазақ үшін ең үлкен қуаныштардың бірі, сондықтан бұл образ отбасының салтқа сай абыроймен атқарған үлкен ісін көрсетеді. Ал «қалмайды» деген сөз сол молшылықтың азайып, біраз нәрсенің жұмсалып біткенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үйлену, той жасау, ұзату сияқты шараларда көп шығын кететінін ескерткенде қолданылады. Мысалы, бір отбасы сән-салтанаты мол ұзату жасап, кейін бірнеше ай бойы соның қарынын жаба алмай жүрсе, жұрт: «Қыз ұзатқанның қызылы қалмайды» деп айтады. Бұл — ысырапқа ұрынбай, мүмкіндікті дұрыс бағалау керек деген ескерту.