Той туралы 41
Той туралы қазақ мақал-мәтелдері: қуаныш, береке, дәстүр мен ынтымақ мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
41
Мақал-мәтел
14.1K
Қаралым
344
Орташа
Сұрыптау:
Тойға барған да арманда,
Бармаған да арманда.
Бармаған да арманда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойдың қадірі мен қызығын көрсетеді. Тура мағынасында, тойға барған адам да сол қуаныштың...
Аты, тоны бар кісі
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қоғаммен араласуға, ел ішіндегі салт-дәстүрге қатысуға жетелейтін нәрсе — оның өз...
Қыз - халықтың гүлі,
Өлең - сауықтың гүлі.
Өлең - сауықтың гүлі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың ел ішіндегі сәні мен көркі, халықтың көркемдігі екенін білдіреді. Тура мағына...
Той тамағы тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тойда берілген ас дәмді, тәбетті болып сезіледі. Ал астарлы мағынасы —...
Асқа барсаң, аш бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қай ортаға барса, соған сай дайын болып, өзін дұрыс ұстауға шақырады. Тура мағынад...
Асабасы жоқ асқа жарымайды,
Қасабасы жоқ басқа жарымайды.
Қасабасы жоқ басқа жарымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — той-томалақта асаба болмаса, ас та өз ретімен өтпейді; ал қасаба болма...
Сары табақтан сарқыт қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен дастарқаннан, мол табақтан қалған астың бір бөлігін алып қайту....
Тегі жаман тойда:
Тонымды бер! - дер.
Тонымды бер! - дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мінезі жаман, пиғылы дұрыс емес адам той сияқты қуанышты ортада да өз пайдасын ғана ойлай...
Той тондыға жарасады,
Ас аттыға жарасады.
Ас аттыға жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — той кезінде киімің болса киіп, ас ішетін, яғни бар жағдайыңды орнымен...
Торқалы той, тұмарлы жүйрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — торқалы, сән-салтанаты мол тойдың да, тұмар тағылған жүйріктің де қаді...
Құдағи өзіне сайымен жарасады,
Қуырдақ шыжғырған майымен жарасады.
Қуырдақ шыжғырған майымен жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулықты да, ішкі үйлесімді де орнымен бағалау керек деген ой айтады. Құдағи мен...
Той - тоқшылық нышаны.
**Негізгі мағынасы** «Той - тоқшылық нышаны» деген мақал ел ішінде береке-бірлік бар кезде, халықтың тұрмысы түзеліп, д...
Айт - аттынікі, той - тондынікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу шақырып, сөз бастаса, қонаққа барғанда немесе бас қосқанда ол сөз...
Тойдың тамашасын бақпа, тағылымын бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойдың сыртын, қызығын, көрінісін ғана қызықтама, оның беретін тәрбиесі мен ғибратын түсі...
Сұлулық тойда керек,
Ләззәт күнде керек.
Ләззәт күнде керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сән-салтанат пен әдемілік ең алдымен ерекше сәтте, той-думан сияқты қуанышты жиынд...
Ең көп оқылған
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Тойға барсаң, тойып бар,
Жамандығыңды қойып бар.
Жамандығыңды қойып бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойға барғанда адам өз мінезін түзеп, лайықты көңіл күймен, таза пейілмен баруы керек ек...
Жол болмайды асусыз,
Той болмайды шашусыз.
Той болмайды шашусыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолдың өзі асу-тасусыз, қиын өткелсіз болмайды; той да шашу шашпай, қуа...
Торқалы той, топырақты өлім.
**Негізгі мағынасы** «Торқалы той, топырақты өлім» — өмірдің екі үлкен кезеңін қатар атап өтетін мақал. Тура мағынасы б...
Қонақ келсе есікке ,
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келсе, оны құрметпен, ықыласпен қарсы алу керегін айтады. Тура мағынасы — үйге келг...
«Той туралы» мақал-мәтелдер қазақтың қуаныш пен ортақ ризыққа негізделген салт-дәстүрін, тойдың тәрбиелік маңызын бейнелейді. Бұл санатта думанның сәні ғана емес, ағайынның арасы жақындап, елдің бірлігі бекитін сәттер туралы даналық ойлар жинақталған.
Тойға қатысты нақылдар қонақжайлық, жомарттық, ынтымақ, абырой мен жауапкершілік ұғымдарын ашады. Олар тойдың шынайы мәні — ысырапта емес, ниетте, сыйластықта, берекеде екенін еске салып, қуаныштың қадірін білуге үндейді.
Тойға қатысты нақылдар қонақжайлық, жомарттық, ынтымақ, абырой мен жауапкершілік ұғымдарын ашады. Олар тойдың шынайы мәні — ысырапта емес, ниетте, сыйластықта, берекеде екенін еске салып, қуаныштың қадірін білуге үндейді.