«Қымызды кім ішпейді, Қызды кім айттырмайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Қымызды кім ішпейді, Қызды кім айттырмайды» деген мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе жатқан құдалық, үйлену салты. Астарлы мағынасы: көпшілікке ортақ, табиғи әрі қалыпты нәрселерді таңсық көріп, сынаудың жөні жоқ. Яғни қымыз ішу де, қыз айттырып, құда түсу де — ел өмірінде жиі кездесетін, қалыптасқан дәстүрлі құбылыстар. Мақал адамды орынсыз таңғалмауға, қалыпты нәрсені түсіністікпен қабылдауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қымыз — қазақ тұрмысындағы кең тараған, қадірлі сусын. Ол — елдің тіршілігі мен салтын білдіретін образ. Қызды айттыру — отбасы құру, құдандалық жасау дегенді меңзейді. Бұл тіркес адам өміріндегі табиғи кезеңдерді, салттың жалғастығын көрсетеді. Екі образ да қазақ қоғамында үйреншікті, көпке ортақ нәрселерді бейнелейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал бір нәрсені орынсыз ерекше етіп көрсетуге немесе көптің істейтін ісін мін көріп, сынауға қолданылуы мүмкін. Мысалы, біреу той жасауды, құда түсу рәсімін «ерекше нәрсе» деп сынаса, «қымызды кім ішпейді, қызды кім айттырмайды» деп жауап беруге болады. Яғни бұл — дәстүрді түсініп, қалыпты өмір құбылысына байыппен қара деген ой.
Qyzdy kim aıttyrmaıdy.