Той десе, қу бас домалайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қазақтың тойға деген ерекше ықыласын көрсетеді. Тура мағынасында, той деген сөз естілсе, тіпті «қу бас» сияқты жансыз нәрсенің өзі домалап кететіндей әсер береді. Астарлы мағынасы — қуаныш, думан, береке туралы хабар адамды бірден елең еткізіп, барлығы соған ұмтылатынын білдіреді. Яғни той — елді жинайтын, көңілді көтеретін, жұртты жақындастыратын үлкен оқиға.
Образдар мен теңеулер
«Қу бас» — жаны жоқ, қураған бас сүйек. Оны «домалайды» деу арқылы мақал тойдың тартымын әсірелейді. Бұл жерде нақты жанды нәрсе емес, көңіл күйдің күшін суреттеп тұр. Тойдың даңқы сондай, тіпті қимылсыз нәрсені де қозғалтқандай, адамды қызықтырып, жұртты еріксіз жетелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал той, мереке, қуанышты хабардың жұртты тез жинайтынын айту үшін қолданылады. Мысалы, ауылда үйлену тойы болатыны хабарланса, алыс-жақын туыстар мен көршілер бірден қамданып, көмек беруге де, қуаныш бөлісуге де асығады. Бұл — халықтың қуанышты ортақтасып қарсы алу дәстүрін танытатын сөз.