Жетім қыздың тойындай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жетім қыздың тойындай» деген мақал бір істің, қуаныштың не салтанаттың көңілсіз, жұтаң, жетімсіреп өткенін білдіреді. Тура мағынасында жетім қыздың тойы — жақын тірегі аз, сәні мен думаны кем той деген ұғымды береді. Астарлы мағынасы бойынша, бұл тіркес бір нәрсенің шынайы қуанышы болмаса да, сырттай ғана жасалғанын, жұрттың ықыласы жетпей, берекесі аз екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жетім қыз» образы — қорғансыздықты, жалғыздықты, сүйеніштің аздығын көрсетеді. Ал «той» — әдетте шаттық, молшылық, елдің бас қосуы сияқты қуанышты бейнелейді. Екі ұғымды қатар қою арқылы мақал салтанаты бар, бірақ шырайы жоқ, жұпыны көріністі өте әсерлі жеткізеді. Яғни, тойдың сәні ғана болып, мәні кем болған жағдайды астарлайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал сапасыз ұйымдастырылған шараға, жұрттың назарын аудартпаған жиынға қатысты айтылады. Мысалы, бір мекеме мерейтой өткізіп, бірақ безендіруі де, бағдарламасы да өте жұтаң болса, адамдар «жетім қыздың тойындай болыпты» деп бағалауы мүмкін. Бұл тіркес сын мәнінде қолданылады.