Жұма жауса, сенбі тынар,
Сенбі жауса, қашан тынар?
«Жұма жауса, сенбі тынар, Сенбі жауса, қашан тынар?» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жауын жұма күні жауса, артынша сенбі күні ашылады деген ой. Астарлы мағынасы — бір қиындықтың ізімен екіншісі келсе, оның қашан тоқтайтыны белгісіз; яғни ауыртпалық созылып кетуі мүмкін. Халық мұнда табиғат құбылысын ғана емес, өмірдегі тынымсыз күйді де меңзейді. Бір бәле басылмай жатып, екіншісі туса, адамға сабыр мен төзім керек екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жауу» — жай ғана жаңбыр емес, қиындық пен қолайсыздықтың бейнесі. «Тыну» — тыныштық орнау, жағдайдың оңалуы. Жұма мен сенбі нақты күндер болғанымен, олар уақыттың ауысуын, бір кезеңнің екіншісін алмастыруын білдіреді. Осы арқылы халық өмірдің де ауа райы сияқты құбылмалы екенін, кейде бір ауырлықтың артынан екіншісі еріп келетінін әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, оқуында немесе тұрмыста бір қиындықтың үстіне екіншісі жамалғанда айтылады. Мысалы, адам әуелі телефон жөндетіп, кейін көлігі бұзылып, одан соң үйінде де мәселе шығып жатса, «Жұма жауса, сенбі тынар, сенбі жауса, қашан тынар?» деп күйзелісін білдіруі мүмкін. Бұл сөз адамның жағдайын жеңіл әзілмен жеткізіп, сабыр сақтауға үндейді.
Senbi jaýsa, qashan tynar?