Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
840
Мақал-мәтел
271.4K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Шапшаң жүрсең, шаң жұқпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тез жүрсең, жолдағы шаң киіміңе қонбайды. Астарлы мағынасы — ісіңді…
Саптыаяқтан ас ішіп,
сабынан қарауыл қарайды.
сабынан қарауыл қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сақтықты шектен тыс күдікке айналдырған адамды әжуа етеді. Тура мағынада саптыаяқтан ас ішіп…
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
Негізгі мағынасы Дау мен тартыс адамды тоқтамға жеткізбей, тоздырады; ал барымта сияқты өрескел іс тіпті адам өліміне…
Оқтаулы мылтық бір күн тұрса, өзі атылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: оқтаулы, яғни оқ-дәрісі салынған мылтық ұзақ жатпай, бір кезде өзінен-өзі…
Жердің аласа-биігі бар,
Жолдың ашығы-тұйығы бар.
Жолдың ашығы-тұйығы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірде әр нәрсенің өз деңгейі, өз қиындығы болатынын білдіреді. Жердің аласа да, биігі де…
Адамды аздыратын - дерт,
Жерді аздыратын - өрт.
Жерді аздыратын - өрт.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға дерт түссе, оның әлсіреп, күйі кететіні; ал жерге өрт түссе, оның…
Шайтанның шатағынан,
Ханның қаһарынан сақтан.
Ханның қаһарынан сақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды екі түрлі қатерден сақ болуға үндейді: біріншісі — шайтанның шатағы, яғни азғыруы мен…
Ат күйгелек болса, арық болар,
Ер күйгелек болса, кәріп болар.
Ер күйгелек болса, кәріп болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: күйгелек, тынымсыз ат арықтап кетеді. Адамға қатысты астарлы мағынасы…
Жаудың сырын жау білмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаудың ішкі ойын, жоспарын, әлсіз не күшті тұстарын жаудың өзі де толық…
Жау да бір, жыртқыш аң да бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жау да, жыртқыш аң да адамға бірдей қауіпті. Астарлы мағынасы — адам…
Жалғыз кісі жау алмас.
Негізгі мағынасы «Жалғыз кісі жау алмас» деген мақалдың тура мағынасы — бір адамның жауға қарсы тұрып, оны жеңуі қиын…
Оқ жетпес жерге қылыш суырма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз қызбалыққа, өз күшінен тыс іске ұмтылмауға шақырады. Тура мағынасында…
Ауылы жақын ит қасқырдан қорықпас.
Негізгі мағынасы Ауылы жақын ит қасқырдан қорықпас деген мақалдың тура мағынасы — ауылына, иесіне, қорғанына жақын…
Желмен жарыспа,
Көлеңкеңді қума.
Көлеңкеңді қума.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз әуреге салынбауға, қол жетпейтін нәрсені қуып, босқа күш жұмсамауға үндейді…
Жаман жолдастан мықты таяқ артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман, сенімсіз, кесірлі жолдастың адамға тигізер зияны зор екенін айтады. Тура мағынасында…
Қанша берік дегенмен,
Тәуекел де қажиды.
Тәуекел де қажиды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қанша мықты, берік нәрсе болса да, ұзаққа созылған ауыртпалыққа төтеп бере…
Ауызашары келіспегеннің сәресі де келіспейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істің басы дұрыс болмаса, соңы да берекелі болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында…
Қоян көлеңкесінен қорқады.
Негізгі мағынасы Қоян көлеңкесінен қорқады деген мақал өте үркек, батылсыз адамды меңзейді. Тура мағынасында қоян кез…
Ат үріккен жерінен,
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ат қорыққан, үріккен жеріне қайта жақындамай, одан аулақ жүреді. Астарлы…
Ауру - өлімнің алғашқы елшісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауруды адам өміріндегі ең қауіпті ескерту ретінде көрсетеді. Тура мағынасында, ауру адамның…
Қонақ таңертең - алтын,
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың келу уақытына қарай оның қадірі әртүрлі бағаланатынын білдіреді. Таңертең келген…
Әзірейіл барда жаным бар деме,
Әуеде бұлт барда малым бар деме.
Әуеде бұлт барда малым бар деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды астамшылықтан, орынсыз сенімнен сақтандырады. «Жаным бар» деп, өмірім ұзақ…
Бақ адасса, батпаққа қонады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бағытын жоғалтқан құс таза жерге емес, батпаққа келіп қонады. Астарлы…
Жер құлағы жетеу.
Негізгі мағынасы «Жер құлағы жетеу» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы түрде айтылады. Мағынасы: жерде, ел…
Абайлап ұшпаған құс қанатын қайырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құс тым асығып, абайламай ұшса, қанатын зақымдап алуы мүмкін. Астарлы…
Құлан қағын қорғайды.
Негізгі мағынасы Құлан қағын қорғайды деген мақал өз иесіне, өз ортасына, өз тіршілігіне берік болуды білдіреді. Тура…
Қырық кәрі жілік тағылған малды ұры алмайды.
Негізгі мағынасы Қырық кәрі жілік тағылған малды ұры алмайды деген мақалдың тура мағынасы — малдың мойнына не жанына…
Қашқан қоян жатқан қоянды ала кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үріккен, қашып бара жатқан қоян жолында жатқан қоянды да ілестіріп…
Мысықтың өлімі тышқанға той.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мысық өлсе, оны жау көретін тышқанға қуаныш туады. Астарлы мағынасы…
Ит құтырса, иесін қабар,
Дау құтырса, биін табар.
Дау құтырса, биін табар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ашу қысқан ит өзін бағып-қаққан иесіне де шабуы мүмкін. Астарлы мағынасы…
Ордалы жыланмен ойнама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында орда болып жатқан, яғни көп жылан шоғырланған жерге жақындама, олармен…
Жолдас болма қуға,
Басың қалар дауға.
Басың қалар дауға.
Негізгі мағынасы Бұл мақал айлакер, қу, қулыққа жақын адаммен жолдас болмауға шақырады. Тура мағынасында: ондай адаммен…
Оқпанды жерге егін салма,
Жанжалды жерге жақын қонба.
Жанжалды жерге жақын қонба.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға орын таңдауда, іс бастау мен тіршілік құруда сақ болуды ескертеді. Тура мағынасында…
Алтын артқан түйенің,
Алдында есек, артында ит жүреді.
Алдында есек, артында ит жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: алтын тиеген түйе жүргенде, оның алдынан да, артынан да әртүрлі жануарлар…
Апат айтып келмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кенеттен болатын қиындық пен қасірет алдын ала ескертіп келмейтінін білдіреді. Адам өмірінде…
Қорада лақ туса, өрісте от өнер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қорада лақ туса, өрістегі от та оған жетіп, тез өшіп қалады. Астарлы…
Шамасыз батырлық - шарасыз өлім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал батылдықтың да шегі болатынын ескертеді. Тура мағынасында, шамадан тыс тәуекелге барып, өз…
Буыршынды бура бұзар,
Пәйкелді бұғы бұзар.
Пәйкелді бұғы бұзар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — буыршынды, яғни шүйгін жерге үйренген, семіз әрі күйлі бураны да бұза…
Жан аяр жау жеңе алмас,
Еріншек егін еге алмас.
Еріншек егін еге алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі — жаудан қорқып, жанын ғана ойлаған адам қиындыққа төтеп…
Жыраққа қойсаң, жақыннан аларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алысқа қойсаң да, оны кейін қайтадан өзіңе жақын жерден алуға…
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Ит үреді, керуен көшеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы…
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кез келген істі асықпай, ойланып, алдын ала тексеріп барып орындауы керек екенін…
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.