Жүгерісі барға жұт жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жүгерісі, яғни азық-түлігі бар адамның қыс пен қиыншылықтан сескенбеуі. Астарлы мағынасы — қолында қоры, дайындығы бар жан ауыр күнде де қиналмайды. Яғни адам ерте қамданса, еңбегі мен ырысы болса, таршылыққа төтеп береді. Мақал үнемшілдікке, алдын ала жоспарлауға, берекені сақтауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жүгері» — тек бір дақыл емес, жалпы қор, несібе, азық-түлік қорының бейнесі. «Жұт» сөзі малға, шаруашылыққа, тұрмысқа түсетін ауыр апаттың белгісі ретінде алынған. Демек, береке мен қордың болуы — қауіпке қарсы тұрар қалқан. Халық танымында молшылықтың қадірі жоқшылық келгенде анық білінеді деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қаржы жинау, азық-түлік қорын жасау, жұмыссыздық не күтпеген шығынға дайын болу мағынасында айтылады. Мысалы, отбасы ай сайын аз-аздан ақша жинап отырса, кенет дәрі-дәрмекке не жөндеуге қаражат керек болғанда қиналмайды. Сол сияқты білім мен кәсіп те адамның «жүгерісі» іспетті, қиын кезде сүйеніш болады.