Жер құлағы жетеу.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жер құлағы жетеу» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы түрде айтылады. Мағынасы: жерде, ел ішінде, жұрт арасында құпия сөз көпке дейін жасырын қалмайды, бәрі тез естіледі, тарайды. Адам не істесе де, сөзі мен ісі халыққа жетіп отырады деген ескерту бар. Сондықтан бұл мақал сақ болуға, орынсыз сөзді көбейтпеуге, істі ойланып жасауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — бүкіл ел, орта, қауым деген ұғымды білдіреді. «Құлағы жетеу» деуі жердің бәрін еститіндей, яғни хабардың өте жылдам тарайтынын бейнелейді. Бұл — халықтың сергектігін, бақылағыштығын, сөздің желдей есетінін көрсететін көркем образ. Қазақ танымында көптің көзі мен құлағы өткір, жасырын нәрсе ұзақ тұрмайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желі, чат, көпшілік орта сияқты жерде тіпті өзекті. Бір адамның айтқан сөзі немесе жасаған әрекеті әп-сәтте көпшілікке тарап кетеді. Мысалы, бір қызметкер құпия ақпаратты сыртқа айтып қойса, ол тез белгілі болып, өзіне де, мекемеге де зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамды абай болуға, сөзге де, іске де жауапкершілікпен қарауға үйретеді.