Жер екеш жердің де құлағы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жер екеш жердің де құлағы бар деген мақал кез келген іс-әрекет жасырын қалмайтынын білдіреді. Тура мағынада бұл сөз жердің құлағы бардай әсер беріп, төңіректегі әрбір қимыл, сыбыс, сөз естіліп тұратындай елестетеді. Астарлы мағынасы — адам не айтса да, не істесе де, біреу көріп-біліп, сыртқа шығарып қоюы мүмкін; сондықтан сақтық, ұят және жауапкершілік керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жер» — тек топырақ емес, айналадағы орта, жұрт, қоғам деген ұғымға жақын. «Құлағы бар» деген бейне жердің бәрін естіп тұратындай әсер береді. Бұл образ адамға «ештеңе жасырын қалмайды» деген ойды өте әсерлі жеткізеді. Яғни, ортада айтылған сөз де, жасалған іс те ізімен тарайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста немесе отбасында жиі еске түседі. Біреу артық сөз айтып, оны хабарламаға, жазбаға не видеоға қалдырса, ол тез әшкере болады. Мысалы, қызметкер басқаны сыртынан сынап жүрсе, сол сөзі бір күні ұжымға жетіп, беделіне нұқсан келтіруі мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамды ойланып сөйлеуге, абай болуға үйретеді.