Пендешілік көлеңкелері туралы 287
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
287
Мақал-мәтел
96.3K
Қаралым
335
Орташа
Сұрыптау:
Адам жылап туады,
Жылап өледі.
Жылап өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің басы да, соңы да өткінші екенін білдіреді. Нәресте дүниеге келгенде жылап…
Ит байласа тұрғысыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір жердің не заттың соншалықты құны жоқ, пайдасы мардымсыз деген ойды…
«Тоба! Тоба!>> тоң майды да ит жейді екен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірде күтпеген, тіпті адам ойына кірмейтін құбылыстар болатынын білдіреді. Тура мағынасында…
Иттің құлы - итбақай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында иттің соңынан еріп, соның айтқанын екі етпейтін адамды меңзейді. Астарлы…
Қасапшыға мал қайғы,
Қара ешкіге жан қайғы.
Қара ешкіге жан қайғы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әркімнің уайымы мен қамы өзіне жақын, өз мүддесіне байланысты болатынын білдіреді. Тура…
Күнде бір мақал
«Пендешілік көлеңкелері туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Көз бір уыс топыраққа тояды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам көзі тірі кезінде қанша нәрсені көрсем, қанша дүниеге қызықсам деп…
Ақырзамаң боларда әулие көбейеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — заман ауырлап, ақырзаман таяғанда әулие көп көрінеді деген сөз. Астарлы…
Салынды суға кетеді,
Сағым қуған түбіне жетеді.
Сағым қуған түбіне жетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — салынған нәрсе суға кетіп, көзден ғайып болады; сағым қуған адам оның…
Шиқан үстіне қотыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір жамандықтың үстіне екінші бір қиындық қосылып, жағдайдың тіпті ушыққанын білдіреді. Тура…
Пайда көздеген - жалғанның құлы.
Негізгі мағынасы Пайдасын ғана ойлап, шындықты, арды, адамдықты елемейтін адам ақырында жалғанға еріп кетеді. Мұнда…
Ақысын берсе, боқысын шығарады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге ақысы, еңбекақысы не тиісті ақысы берілсе, ол кісі тіпті көңілге…
Момын - жаманның інісі.
Негізгі мағынасы «Момын - жаманның інісі» деген мақал сырттай жуас, үндемес адам кейде жамандыққа тез еріп кетуі мүмкін…
Қырсық қырық ағайынды.
Негізгі мағынасы Қырсық деген – бір жамандықтың артынан екінші жамандықтың еріп келуі, бір қиындықтың көбейіп…
Сорлы ырым етер, ырымы қырын кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тағдырға сеніп, орынсыз ырымға тым арқа сүйеген адамның ісі оңға баспайтынын білдіреді. Тура…
Көкжал туған қой терісін жамылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жыртқыш мінезді көкжал қасқыр қойдың терісін жамылып, табиғатын өзгерте…
Ойхой,дүние серуен,
Адам бір көшкен керуен.
Адам бір көшкен керуен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің өткінші екенін, дүниенің тұрақтап тұрмайтынын аңғартады. Адам бұл жалғанда мәңгі…
Сұм қартайса, сопы болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда адам қартайған сайын жұмсарып, діндар, тақуа болып кететінін меңзегендей…
Бағы тайған адамды
түйе үстінен ит қабар.
түйе үстінен ит қабар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бағы қайтқан, жолы болмай жүрген адамды тіпті түйе үстінде отырса да ит…
Иман тұрар тоқтықта,
Иман кетер жоқтықта.
Иман кетер жоқтықта.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның рухани беріктігі мен сенімінің қиындықта сыналатынын айтады. Тоқшылықта адам…
Маған жоқ майлы омыртқа,
Көзден ұшты-ау томыртқа.
Көзден ұшты-ау томыртқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашкөздік пен қанағатсыздықты әжуа етеді. Тура мағынада: майлы омыртқа жоқ болған соң, көз…
Қудың аяғына су жұқпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қудың аяғы суға тимейді, сондықтан су жұқпайды деген ой. Астарлы мағынасы…
Бір ұрты май,
Бір ұрты қан.
Бір ұрты қан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезінің екіұштылығын білдіреді: бір жағында жұмсақ, пайдалы, кеңпейіл көрінсе, екінші…
Аспандағы құсты ұятқа қалдырған - жердегі жем.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанда еркін ұшқан құстың жердегі жемге қызығып, соған түсуі мүмкін…
Түлкінің қызылдығы - өзінің соры.
Негізгі мағынасы «Түлкінің қызылдығы - өзінің соры» деген мақал сырттай әдемі, көз тартар нәрсенің бәрі пайдалы бола…
Жақсылық пен жамандық егіз.
Негізгі мағынасы «Жақсылық пен жамандық егіз» деген мақал адам өмірінде игілік пен кеселдің қатар жүретінін білдіреді…
Күншілдің күні қараң.
Негізгі мағынасы Күншіл адам өзгенің жетістігін қызғанып, ішкі күйзеліс пен тар көңілдің ішінде жүреді. Сондықтан оның…
Тісі ауырғанның көңілін сұрамайды.
Негізгі мағынасы Тісі ауырған адамның халін сұрап, оның көңілін алаңдатудың қажеті жоқ дегенді білдіреді. Мұнда тура…
Іш қазандай қайнайды,
Күресуге дәрмен жоқ.
Күресуге дәрмен жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі күйзелісін, ыза мен алаңды жүрегінде қатты сезініп, бірақ оны сыртқа шығарып…
Құдай ұрғанды Пайғамбар асасымен түртеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың мағынасы: бір адамға жамандық немесе кесел алдын ала жазылып қойса, оған кіші себептің…
Тоқал өр келеді,
Кедей кер келеді.
Кедей кер келеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кедейліктің адамға тек тұрмыстық қиындық әкелмей, мінез бен әрекетке де әсер ететінін…
Бастыны еңкейткен,
Тізеліні бүктірген.
Тізеліні бүктірген.
Негізгі мағынасы Бұл мақал күшті де ықпалды адамды да, әлсізді де мойындататын құбылысты меңзейді. Тура мағынасында…
Болса оразым, болмаса қоразым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз несібесіне, жағдайына қарай әрекет етуі керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында…
Құлағынан күн көрінген.
Негізгі мағынасы «Құлағынан күн көрінген» деген тіркес тура мағынасында адамның құлағы өте үлкен, не өте қалқиған болып…
Ала шапанды молда да бір,
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай бірдей көрінгенімен, ішкі ниеті бұзық, пайдакүнем адамдарға сенбеу керек дегенді…
Тірі жан - тісті бақа.
Негізгі мағынасы Тірі жан өз күнін өзі көруге, қажет болса қорғанып, амалын табуға мәжбүр деген ой айтылады. Мұндағы…
Шақшадай басы шарадай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бас пішінін тура сипаттағанмен, астарында оның салмағы ауыр, ойы көп, уайымы мол…
Өлген сиыр сүтті.
Негізгі мағынасы «Өлген сиыр сүтті» деген мақалдың тура мағынасы жоқтың өзінде пайда іздеу секілді естіледі. Астарлы…
Күң- күншіл.
Негізгі мағынасы «Күң- күншіл» мақалы адамның ішкі мінезін әшкерелейді: өз орнын, берілген жұмысын не тағдырын қабылдай…
Сүйген құлдың аты көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің сүйікті, қымбат көретін құлының аты жиі айтыла береді, жұртқа да…
Қайғыдан жан шіриді,
Жан ауырса, тән шіриді.
Жан ауырса, тән шіриді.
Негізгі мағынасы Қайғы-қасірет адам жанын жүдетіп, ішкі қуатын азайтады. Адам көп уайымға салынса, көңілі түсіп, рухы…
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағынасы…
Кедейдің кербезінен сақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы…
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді…
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы…
Ішің күйсе, тұз жала.
Негізгі мағынасы «Ішің күйсе, тұз жала» деген мақал адамның ішкі қызғанышын, ашу-ызасын немесе күйінішін сыртқа шығара…
«Пендешілік көлеңкелері туралы» санатында адам болмысының әлсіз тұстары — нәпсі, ашу, қызғаныш, мансапқорлық, сараңдық сияқты қасиеттерді әшкерелейтін мақал-мәтелдер топтастырылған. Бұл нақылдар пенденің қателігін тануға, өз-өзіне сын көзбен қарауға және ар-ұят пен иман таразысын ұмытпауға үндейді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.