Боқты боққа ұрса, былш ете түседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — лас нәрсені лас нәрсеге ұрса, ол бірден былқ етіп, шашырап кетеді деген қарапайым көрініс. Астарлы мағынасы — мінезі төмен, сөзі де, ісі де бұзылған адамдар бір-бірімен кездессе, олардың арасынан жақсы нәтиже шықпайды, қайта ұрыс, былық, өсек, жамандық күшейеді. Яғни жамандық жамандықты өсіреді, ал таза адам ондай іске ермейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «боқ» сөзі — адамның арсыздығын, тұрпайы мінезін, рухани төмендігін білдіретін ауыр образ. «Ұрса» деген қимыл — бір жамандықтың екінші жамандықпен қақтығысуын көрсетеді. «Былш ете түседі» тіркесі нәтиженің жаман, жиіркенішті, тез бұзылатын екенін аңғартады. Халық бұл арқылы жаман орта мен жаман мінездің қауіпті екенін бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір-бірін тек арандататын, өсек пен ұрысқа жақын адамдар туралы айтылады. Мысалы, екі әріптес те жауапкершілігі жоқ болып, бір-бірін кінәлап, жұмыс орнына береке емес, бүлік әкелсе, бұл мақал дәл келеді. Ол адамға «жаман ортаға ерме, жаманмен жамандас болма» деген ескерту береді.