Басқа түссе басбақшыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның басына іс түскенде ғана оның шын мінезі, сабыры мен төзімі білінетінін айтады. Тура мағынасында бір қиындық келсе, адам амалсыздан соған бейімделеді. Астарлы мағынасы — қиын кезде бос сөз емес, нақты әрекет, шыдам және ақыл керек. Адам өзіне ауыр сын түскенде ғана өмірдің шындығын терең түсінеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «басқа түссе» дегені — кез келген ауыртпалық, сынақ, қиын жағдай. Ал «басбақшыл» сөзі адамның басы бұғып, ойы тек сол мәселеге байланған күйін меңзейді. Мұнда дене мүшесі емес, адамның жан күйі, қамырығы мен уайымы бейнеленіп тұр. Яғни қиындық адамды ойлануға, сақ болуға, тіпті бұрынғыдан өзгеше қимылдауға мәжбүр етеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жұмыс, отбасы, денсаулық немесе қаржы мәселесінде жиі айтылады. Мысалы, адам кенеттен жұмысынан айырылса, ол бұрынғыдай еркін жүре алмай, жаңа табыс көзін іздеуге, үнемдеуге мәжбүр болады. Сонда «басқа түссе басбақшыл» деп, қиындықтың адамды амалсыздан жинақтап, саналы әрекетке итермелейтінін білдіреді.