Ғашықтық пен құмарлық -
екі айырық жол.
«Ғашықтық пен құмарлық - екі айырық жол.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Шын махаббат пен уақытша құмарлықты шатастырма дейді. Ғашықтық — адамды жан-жүрегімен сүю, оның қуанышы мен қайғысын бөлісу, ұзақ уақытқа сенім артатын сезім. Құмарлық — қызығу, елігу, тез тұтанып, тез сөнетін әуестік. Сырттай екеуі ұқсас: жүрек дүрсілдейді, адам ойынан шыға алмайды. Бірақ жолдары айырылып кетеді: бірі отбасына, берік одаққа апарса, екіншісі өкініш пен түңілуге әкелуі мүмкін. Мақал сезімге берілмес бұрын оны байыптап алуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Айырық жол» — бір жерден басталып, кейін екі жаққа бөлініп кететін жол, айрық. Қазақ даласында жолаушы айрыққа келгенде тоқтап, қай бағытқа бұрылатынын ойлайды: қате таңдаса, мүлдем басқа жерге барып қалады. Мақал екі сезімді осындай жолға теңейді: басы бірдей көрінгенімен, соңы басқа. «Құмарлық» сөзі қазақ тілінде тек сезімге емес, ойынға, ақшаға әуестікке де айтылады, «құмар ойын» деген тіркестен-ақ оның тойымсыз, адамды билеп алатын сипаты білінеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды үлкендер жас жігіт пен қызға, асығыс шешім қабылдағалы тұрғанда, байыпты кеңес ретінде айтады. Кейде өткенін еске алған адам өзінің бір кездегі әуестігі махаббат емес екенін мойындағанда да қолданады. Біреудің шынайы сезімін «бұл жай құмарлық» деп кемсітуге пайдалану орынсыз. Мысалы, бір айлық танысудан кейін үйленемін деген жиенге нағашы апасы: «Асықпа, ғашықтық пен құмарлық — екі айырық жол, сезіміңді сынап ал» дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдың кешкі отырысында бір көрген қызға бірден құда түсуді сұраған жас жігіттің сөзін естіген ақсақал күліп, осы мақалды айтып, сабыр етуге кеңес берді.
— Әдебиет сабағында «Қыз Жібек» жырындағы Төлеген мен Жібектің сезімін талдағанда, мұғалім ғашықтықтың уақытша әуестіктен айырмасын осы мақалмен түсіндірді.
eki aıyryq jol.