Рахат іздесең, бейнетінен қорықпа,
Қуаныш іздесең, қайғысынан қорықпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өміріндегі жақсылық пен қуаныш оңай келмейтінін айтады. Рахатқа, табысқа, тыныш тірлікке жету үшін бейнетті көтере білу керек; ал шын қуанышқа кенелу үшін қайғы мен қиындыққа да төтеп беруге дайын болу қажет. Яғни, ауырлықтан қорқып шегінсең, мақсатқа жете алмайсың. Астарлы мағынасы — өмірдің екі жағы қатар жүретінін, қиындықсыз жеңіс, сынақсыз бақыт болмайтынын еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бейнет» — еңбек, қиындық, тауқымет, ал «рахат» — тыныштық, молшылық, жайлы өмірдің бейнесі. «Қайғы» — адамның жүрегін сынайтын ауыр сәттер, ал «қуаныш» — сол сынақтан кейінгі шаттық, жеңілдік, үміт. Мақал қарама-қарсы ұғымдарды қатар қойып, өмірдің табиғи заңын көрсетеді: жақсылыққа барар жол көбіне қиындық арқылы өтеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, студент емтиханға дайындалғанда уақытша шаршау мен тынымсыз еңбектен қорықпаса, кейін жақсы баға алып қуанады. Сол сияқты кәсіп бастаған адам алғашқы сәтсіздіктен тайсалмай еңбек етсе, кейін нәтижесін көреді.
Qýanysh izdeseń, qaıǵysynan qoryqpa.