Салымды ауыз сақтағанды жейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аузына ие болып, орынсыз сөйлемей, сабыр сақтаған адам түбінде пайда көреді деген ой. Астарлы мағынасы — көпірме сөзден, асығыс уәдені немесе орынсыз мақтанды азайтып, сақтықпен, ойланып әрекет еткен кісі ұтылмайды. Яғни тілін тыйған, сабырын жоғалтпаған, жағдайды байыппен күткен адам өмірде жиі алға шығады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауыз сақтау» — үнсіздік емес, ақылмен сөйлеу, сөзді өлшеп айту деген ұғым. «Жейді» сөзі мұнда тура тамақ жеу емес, «пайда табу», «жақсылыққа кенелу» мағынасында қолданылған. Халық тілінде мұндай тіркес адамның байыптылығын, сабырын және өз орнын білетінін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, не отбасылық қарым-қатынаста өте орынды. Мысалы, бір адам ашуға беріліп чатта ауыр сөз жазбай, алдымен ойланып, үнсіз қалып, кейін сабырмен жауап берсе, дауды ушықтырмайды. Соның арқасында беделін сақтап, дұрыс шешімге келеді. Бұл мақал адамды сөзге жауапкершілікпен қарауға үйретеді.