Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.9K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Қошқар болар тоқтының,
Тұмсық жағы дөң келер.
Адам болар баланың,
Маңдай алды кең келер.
Тұмсық жағы дөң келер.
Адам болар баланың,
Маңдай алды кең келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның болашақтағы қасиеті бала кезінен байқалатынын айтады. Қошқар болатын тоқтының тұм...
Ата-ананы сыйлаған көп жасар,
Сыйламаған жан қинар.
Сыйламаған жан қинар.
**Негізгі мағынасы** Ата-ананы құрметтеген адам өмірде берекелі, абыройлы болады деген ой айтылады. Мақалдың тура мағына...
Азат басың болсын құл,
Қолдан келмес іске ұмтыл.
Қолдан келмес іске ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз шамасын білуге, орынсыз тәуекелге бармауға шақырады. Тура мағынасы бойынша, бас...
Ат иесіз болмас,
Қазан күйесіз болмас.
Қазан күйесіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз иесі, өз күтімі болатынын білдіреді. Тура мағынасында ат иесіз жүрмейді, қ...
Орынды айтылған сөз -
Орнына қағылған шеге.
Орнына қағылған шеге.
**Негізгі мағынасы** Орынды айтылған сөздің салмағы да, пайдасы да болады. Дәл уақытында, дәл жерде, ойланып айтылған сө...
Арыстан Айға шауып мерт болған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстанның айға шауып, қолы жетпейтін нәрсеге ұмтылып, ақыры мерт болу...
Ата ұлын күндеген,
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлагы жоқ таумен тең.
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлагы жоқ таумен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата мен бала арасындағы сыйластықтың, түсіністіктің қаншалықты маңызды екенін айтады. Тур...
Қолың ұста болсын,
Сөзің қысқа болсын.
Сөзің қысқа болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ісі мен сөзіне жауапты болуға үндейді. «Қолың ұста болсын» дегені — қол қусырып от...
Жүрем десең, көре бересі,
Көре берсең, көне бересің.
Көре берсең, көне бересің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жолында тек қарап, бақылап, үнсіз көне берсе, бірте-бірте ішкі қайраты азайы...
Итке маржан не керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: итке маржанның қажеті жоқ, өйткені ол оның құнын да, сәнін де түсінбейд...
Ертеңгі ақыл түске жарамас,
Түскі ақыл кешке жарамас.
Түскі ақыл кешке жарамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істі дер кезінде ойлап, уақытында шешім қабылдауы керегін айтады. Тура мағынада —...
Қосшы болуға жараған,
Басшы болуға да жарайды.
Басшы болуға да жарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қабілеті мен мінезі орнықты болса, ол қай істі де атқара алатынын білдіреді. «Қос...
Жақсылық көрсем - өзімнен,
Жамандық көрсем - өзімнен.
Жамандық көрсем - өзімнен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына келген жақсылық та, жамандық та көбіне өз іс-әрекетінің, мінезінің, таңдау...
Қостың кішісі болғанша,
Иттің күшігі бол.
Иттің күшігі бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен, берік қостан гөрі кіші, жұпыны қостың ішінде болғанша, иттің кү...
Ұлы атаның ері,
Екі көзінің бірі.
Екі көзінің бірі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-бабаның ер намысын, ұрпақтың сол абыройды жалғау міндетін білдіреді. Тура мағынада «ұ...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.