Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.9K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Тартып үзген - шабанның ісі,
Өткізіп қуған - жаманның ісі.
Өткізіп қуған - жаманның ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ісінде асығыстық та, салғырттық та дұрыс емес екенін білдіреді. Бір нәрсені тартып,...
Таста тамыр жоқ,
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тас та, тасбақа да, су да табиғат заңына сай өзіне тән болмысынан айры...
Арық малды асырасаң,
Аузы-мұрныңды май етеді;
Жаман адамды асырасаң,
Аузы-мұрныңды қан етеді.
Аузы-мұрныңды май етеді;
Жаман адамды асырасаң,
Аузы-мұрныңды қан етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арық малға күтім жасап, жем-шөбін берсең, ол семіріп, пайдаға жарайды;...
Жаманға айтқан ақыл
Жапанға атқан оқпен тең.
Жапанға атқан оқпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамға, яғни сөз ұқпайтын, өсиетке тоқтамайтын кісіге айтылған ақылдың пайдасы аз б...
Алдырған албырт анасының қойнын ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс, албырт адам бір істі бүлдіріп алып, кейін амалсыз анасының қойн...
Жақсыда мін жоң,
Жүйрікте сын жоқ.
Жүйрікте сын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның бойынан ұсақ мін іздеу орынсыз, ал жүйрік тұлпардың шабысына сын жоқ деген ой айтылад...
Ердің құны - жүз жылқы,
Ары - мың жылқы.
Ары - мың жылқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың ең қымбат қасиеті — ар-намысы екенін айтады. Тура мағынасында «ердің құны» м...
Жаңадан байыған жақынын танымас.
**Негізгі мағынасы** Жаңадан байып, дәулетке қолы жеткен адам кейде бұрынғы туысын, жақынын, бірге өскен жора-жолдасын м...
Ашуың келсе, аузыңды жап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ашуға берілме, сабыр сақта дегенді айтады. Тура мағынасы — ашу келген кезде аузыңд...
Ақылды қария - ағып тұрған дария.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл-кеңесі мол, өмір көрген қарияның орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында қари...
Сексен - жермен жексен.
**Негізгі мағынасы** «Сексен - жермен жексен» деген мақал адамның жасы ұлғайған сайын әл-қуаты кеміп, денесі де, іс-әре...
Айран сұрай келіп,
Шелегіңді жасырма.
Шелегіңді жасырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсе сұрап келіп, өз мүддеңді жасырып қалма, ниетіңді ашық айт дегенді білдіреді. Т...
Досың ұрса , аңқылда,
Дұшпаның ұрса, күйін
Дұшпаның ұрса, күйін
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды мінезін түзейтін сын мен әділ ескертуді дұрыс қабылдауға үйретеді. Досың кейде ұрс...
Ашықты машық іздер.
**Негізгі мағынасы** «Ашықты машық іздер» деген мақалдың тура мағынасы — ашыққан, яғни қарны ашқан адам күнкөріс үшін ә...
Әкелі бала - жаужүрек,
Әкесіз бала - сужүрек.
Әкесіз бала - сужүрек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әкенің бала тәрбиесіндегі орнын көрсетеді. Әкесі бар бала қорғаны бардай сезініп, батыл,...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.