Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Ізденбеген ілгерілемейді.
Іздеген табады, сұраған алады.
Іздеген табады, сұраған алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әрекет етпеген адам алға жылжымайды, ал ізденген, сұраған адам өзіне ке...
Мұртқа өкпелеп жүргенде сақал шықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсеге өкпелеп, ренішін ұзақ сақтап жүргенде, сол аралықта жағдайдың өзгеріп...
Көрген көргенін істейді,
Көсеу түрткенін істейді.
Көсеу түрткенін істейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам көп жағдайда көріп-білгенін қайталайтынын айтады. Яғни, мінез-құлық, әдет, іс-әрекет...
Ат сатсаң, ауылыңмен ақылдас,
Ауылың жоқ болса, бөркіңмен ақылдас.
Ауылың жоқ болса, бөркіңмен ақылдас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның маңызды ісін ойланбай, жалғыз шешпеу керектігін білдіреді. «Ат сату» — бұрынғы қа...
Кісілікті кісі табиғатқа тартып туады.
**Негізгі мағынасы** Кісілікті кісі табиғатқа тартып туады деген мақал адамның жақсы мінезі, ар-ұяты, тәрбиелі болмысы т...
У ішкен бір өледі,
Ант ішкен мың өледі.
Ант ішкен мың өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — у ішкен адам бір-ақ рет өледі. Ал «ант ішкен» дегені — сертке берік бо...
Тентекті тентек десең,
Бөркі қазандай болады.
Бөркі қазандай болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінін бетіне баса берудің пайдасынан гөрі, зияны көп екенін аңғартады. Тентек ада...
Қорқақты қуа берсең, батыр болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адамды үнемі қыспаққа алып, қуалай берсең, ол ақыры жанын сақта...
Азға - қанағат, көпке - шүкір.
**Негізгі мағынасы** Азға қанағат ету — барға разы болып, аз дүниеге де сабырмен қарау деген сөз. Көпке шүкір ету — молш...
Қар жауды деп қуанба, аязы бар,
Қожа келді деп қуанба, ниязы бар.
Қожа келді деп қуанба, ниязы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініске немесе алғашқы әсерге алданып, бірден қуанып қалмауды ескертеді. Тура ма...
Сабыр - ақыл серігі.
**Негізгі мағынасы** Сабыр — адамның ойы мен ісін реттеп тұратын ең сенімді серігі. Бұл мақал тура мағынасында шыдамдылы...
Баланы жақсылыққа жанастыр, Жамандықтан адастыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланы ерте жастан дұрыс жолға, ізгі іске, әдеп пен адамгершілікке баулудың маңызын айтад...
Азамат жолы - ар жолы.
**Негізгі мағынасы** «Азамат жолы - ар жолы» деген мақал ер адамның, елге тірек болар тұлғаның өмірдегі басты өлшемі —...
Кісі болар баланың,
Кісесінен белгілі.
Кісесінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ертеңгі адамдық қалпы, мінезі мен тәрбиесі ерте кезден-ақ байқалатынын білдіреді....
Сөзің тәтті болсын,
Антың қатты болсын.
Антың қатты болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзі жұмсақ, жылы, елге жағымды болуын, ал берген анты берік, бұзылмайтын болуы к...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.