Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.8K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Инабат - ер азығы,
Инабатты ер - ел қазығы.
Инабатты ер - ел қазығы.
**Негізгі мағынасы** Инабат — адамның ішкі мәдениеті, әдептілігі, ұят пен кішіпейілділігі. Мақалдың тура мағынасы бойынш...
Аз жұмысты қиынсынсаң,
Көп жұмысқа тап боларсың.
Көп жұмысқа тап боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана істі қиын көріп, жалқауланып, орындаудан қашсаң, кейін одан д...
Жақсының өзі кішік, ойы биік.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өз ісімен де, мінезімен де қарапайым болады. Ол өзін өзгеден жоғары қоймайды, кішіпейіл...
Анасын сыйламағанды адал деме,
Ұстазын сыйламағанды адам деме.
Ұстазын сыйламағанды адам деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ұстазға құрмет көрсетпеген адамды толық адамгершілік иесі деп санауға болмайт...
Асығыс түбі - өкініш.
Асыққан кешігер.
Асыққан кешігер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сабырлы болуға, әр істі ойланып істеуге шақырады. Тура мағынасында асығыс қимылда...
Ақылдының алдымен жүр,
Ақымақтың артымен жүр.
Ақымақтың артымен жүр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласқанда оның ақылына, ісіне, мінезіне қарап жүру керек екенін білдіреді. Ақыл...
Ат болатын құлынның,
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, тұлпардың да болашағы бала күнінен-ақ байқалатынын білдіреді. Туа біткен белг...
Ел сыйлаған есікте отырмас.
**Негізгі мағынасы** «Ел сыйлаған есікте отырмас» деген мақалдың тура мағынасы — халық қадірлеген, абыройлы адам ешқаша...
Көз бір уыс топыраққа тояды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам көзі тірі кезінде қанша нәрсені көрсем, қанша дүниеге қызықсам д...
Ана сүтімен бітпеген қасиет
Тана сүтімен сіңбейді.
Тана сүтімен сіңбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға туа бітетін не ерте жастан бойға сіңетін қасиет кейін оңай өзгермейтінін білдіреді...
Өз ақылын шамалаған қор болмас.
**Негізгі мағынасы** Өз ақылын шамалап, шамасына қарай бағалай білген адам қателігін азайтады, орынсыз мақтанға ұрынбайд...
Шәкіртсіз ұстаз тұл.
**Негізгі мағынасы** «Шәкіртсіз ұстаз тұл» деген мақалдың тура мағынасы — оқушысы жоқ мұғалімнің еңбегі толық көрінбейд...
Көп оқыған білмейді,
Көп тоңыған біледі.
Көп тоңыған біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда «көп оқыған адам бәрін біле береді» деген ойды терістейді. Яғни тек кіт...
Адам жүрген жермен адам жүреді,
Біреу білмегенді біреу біледі.
Біреу білмегенді біреу біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі мен тәжірибесі бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Бір адам жүрген,...
Кімнің жерін жерленсең,
Соның жырын жырларсың.
Соның жырын жырларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қай ортада өсіп, кімнің қоластында, кімнің ықпалында жүрсе, соның сөзін сөйлеп, соны...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.