Күн қораланса, күрегіңді сайла,
Ай қораланса, арысыңды сайла.
«Күн қораланса, күрегіңді сайла, Ай қораланса, арысыңды сайла.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ауа райының өзгерісін алдын ала байқап, соған сай дайын болу керегін айтады. Тура мағынасында, күн не айдың айналасына қораланып, шеңбер пайда болса, ауа райы бұзылатын белгі деп ұққан. Астарлы мағынасы — кез келген істі күтпей, ерте қамдану, сақтықпен әрекет ету. Яғни қиындық келмей тұрып, құрал-сайманды да, ойды да, күшті де даярлап қойған адам ұтылмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы күн қоралану мен ай қоралану — табиғаттағы белгі ғана емес, алдағы өзгерістің ишарасы. Күрек — тұрмысқа қажет еңбек құралы, ал арыс — жігіттің күші, қайраты, ішкі қуаты. Мақал екі нәрсені қатар ұқтырады: біріншісі, сыртқы жағдайды байқай біл; екіншісі, соған лайық дайын бол. Табиғат белгісі мен адам дайындығы осылай астасып тұр.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгінгі күні бұл мақалды тек ауа райына емес, жалпы өмірге қолдануға болады. Мысалы, студент емтихан уақыты жақындағанда ғана асықпай, алдын ала дайындалса, ол қиындықты жеңіл өткізеді. Сол сияқты жұмыс істейтін адам да маңызды жоба басталар алдында құжат, уақыт, жоспарды реттеп қойса, соңынан сасқалақтамайды. Мақалдың өнегесі — алдын ала ойлау, сақтану, дайын жүру.
Aı qoralansa, arysyńdy saıla.