Күннің жаманы кетер,
Адамның жаманы кетпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: күннің жаман кезі, яғни бұлтты, суық, қолайсыз сәті өтіп кетеді. Ал адамның жамандығы, яғни мінезі нашар, кесірлі, зиянды қылығы ұзаққа созылып, елге де, ортаға да салмағын түсіреді. Астарлы мағынасы — табиғаттағы қиындық уақытша, ал жаман адамнан келетін кесір мен зиян тұрақты болуы мүмкін. Сондықтан адам мінезін түзеп, жамандықты бойдан аулақ ұстау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «күн» — өмірдің қиын сәттері, уақытша ауырлық, сынақтың белгісі. Ал «адамның жаманы» — тек бір адамның емес, жалпы теріс мінездің бейнесі. Халық күннің жамандығын кешірімді, өтпелі құбылыс ретінде көрсетсе, адамның жамандығын қоғамға қауіп төндіретін нәрсе деп таниды. Бұл салыстыру арқылы мақал адам мінезінің табиғаттан да маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сенімсіз, қиянатшыл, уәдесінде тұрмайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір ұжымда бір қызметкер үнемі өсек таратып, жұмысты бүлдірсе, «оның кесірі кетпейді» деп осы мақалмен түйіндеуге болады. Яғни уақытша қиындыққа төзуге болады, ал жаман мінезді адамнан сақ болу керек.
Adamnyń jamany ketpes.