Қайратың жетпесе, амалына бақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адамның күші, қайраты жетпесе, онда істі басқа жолмен, ақыл мен амал арқылы шеш. Астарлы мағынасы — өмірде әрқашан зор күшпен жеңу шарт емес; кейде ойлы әрекет, ұтымды тәсіл, сабыр мен тапқырлық әлдеқайда тиімді болады. Яғни, әлсіздікке берілмей, жағдайға лайық амал таба білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қайрат» — адамның физикалық күші ғана емес, жігері мен батылдығы. Ал «амал» — айла, тәсіл, ақылмен қимылдау дегенді білдіреді. «Бақ» сөзі сәттілік, ыңғайлы мүмкіндік мағынасында қолданылған. Мақал күш пен ақылды қарсы қоймайды, қайта олардың орнын дұрыс тануға үйретеді: қайрат жетпеген жерде ой мен тәсіл көмектеседі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмысқа, оқуға, тіпті қарым-қатынасқа да сай келеді. Мысалы, бір адам үлкен қаржы жұмсай алмайтын болса, бірақ жақсы жоспар құрып, тегін мүмкіндіктерді пайдаланып, мақсатына жете алады. Демек, әр қиындықта күшпен емес, ақылмен әрекет ету қажет.