Халық туралы 364
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
364
Мақал-мәтел
73.7K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Қонағы көп үйдің қазаны оттан түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазан үнемі отта тұратынын білдіреді. Тура мағынас...
Саусақ бірікпей, ине ілікпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бірнеше саусақ бірігіп қимылдамаса, ине ілінбейді, яғни ұсақ та болса і...
Көпке қорлық жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** «Көпке қорлық жүрмейді» деген мақалдың тура мағынасы — көпшілікке жасалған әділетсіздік ұзаққа барм...
Ел қадірін білмеген - занталақ,
Көл қадірін білмеген - дуадақ.
Көл қадірін білмеген - дуадақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де, тіршіліктің де қадірін білмеген адамды сынайды. Тура мағынасында айт...
Гүлсіз болса, жер мұңды,
Күлкісіз болса, ел мұңды.
Күлкісіз болса, ел мұңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге гүл біткенде ол көркейіп, жайнап шығады; ал гүл болмаса, өңі со...
Жалғыздың өзі - сығай,
Екеудің бірі - жұбай,
Үшеудің бірі - шарана,
Төртеудің бірі - қаймана.
Екеудің бірі - жұбай,
Үшеудің бірі - шарана,
Төртеудің бірі - қаймана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның тірлігі әлсіз, күші шектеулі екенін, ал саны артқан сайын бірлік пен тірек...
Ел - ырыстың кілті,
**Негізгі мағынасы** «Ел — ырыстың кілті» деген мақалдың тура мағынасы — ырыс-берекенің, молшылық пен игіліктің бастауы...
Көп қорқытады, терең батырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп күш біріктірсе, қарсы тұрғанды қорқытып, жеңіп те жіберуі мүмкін. А...
Халық айтпайды,
Айтса, қалт айтпайды.
Айтса, қалт айтпайды.
**Негізгі мағынасы** Халықтың сөзі бекер айтылмайды. Ел арасында тараған пікірдің түбінде өмір тәжірибесі, байқау, сынна...
Қой ақсағымен мың болар.
**Негізгі мағынасы** Қой ақсағымен мың болар деген мақалдың тура мағынасы — бір ақсаған, әлсіздеу қойдың өзі де көптің і...
Бір ауылда бір үй аш болса,
Бір ауыл аш болады.
Бір ауыл аш болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ауылдағы бір үйдің жағдайы нашарлап, аштыққа ұшыраса, ол бүкіл ауыл...
Көппен көрген - ұлы той.
**Негізгі мағынасы** «Көппен көрген — ұлы той» деген мақал адамға қиындықты да, қуанышты да жалғыз көтергеннен гөрі, көп...
Өзбектен дін қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзбек жұрты дінді берік ұстанатын халық деген ишара. Астарлы мағынасы...
Қазақтың айраны көп,
Орыстың мейрамы көп.
Орыстың мейрамы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қазақ пен орыс халқының тұрмыс-тіршілігін салыстыра айтқан. Қазақтың айраны көп деуі — қа...
Тіл - ұлттың жаны.
**Негізгі мағынасы** Тіл — халықтың ең басты белгісі, рухы мен болмысын сақтайтын қазына. Бұл мақал тілдің тек сөйлесу қ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Қызымның баласы - Балдан тәтті анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал немереге деген сүйіспеншіліктің шексіз екенін білдіреді. Тура мағынасында қыздан туған ба...
«Халық туралы» мақал-мәтелдер – елдің рухын, бірлік пен ынтымақтың қадірін, жұрттың мінез-құлқы мен ортақ жауапкершілігін бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта көптің күші, қауымның абыройы, татулық пен тәртіп секілді ұғымдар ұрпаққа өнеге болып айтылады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.