Жаңбырлы болса - жердің ырысы,
Жақсы туса - елдің ырысы.
«Жаңбырлы болса - жердің ырысы, Жақсы туса - елдің ырысы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жаңбыр жауса, жер нәр алып, ылғалға қанығып, егін көктейді; ал жақсы адам дүниеге келсе, елге пайдасы тиеді. Астарлы мағынасы — табиғаттағы жаңбыр жер үшін қандай қажет болса, қоғам үшін де парасатты, елге жанашыр, ісі мен сөзі үйлескен азамат сондай қымбат. Жақсы туған адам елдің берекесін арттырып, көпке үлгі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жердің ырысы» дегені — жауыннан кейінгі құт, молшылық, өнім мен тіршілік. «Елдің ырысы» дегені — елді алға сүйрейтін жақсы мінезді, әділ, еңбекқор, тәрбиелі тұлға. Жаңбыр мен жақсы адам қатар қойылып, екеуі де тіршілікке нәр беретін ең қымбат құндылық ретінде бейнеленген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал жақсы маман, адал басшы, білімді жас туралы айтқанда орынды қолданылады. Мысалы, ауылға жас дәрігер келіп, халыққа сапалы көмек көрсетсе, жұрт оны «елдің ырысы» деп бағалайды. Себебі бір адамның игі ісі көптің өмірін жеңілдетіп, ортаға береке әкеледі.
Jaqsy týsa - eldiń yrysy.